Η δημιουργία Θεολογικής Σχολής στην πλατεία Σαν Πέδρο στην Αβάνα με τις ευλογίες του Πατριάρχη Βαρθολομαίου, την καθοδήγηση του ιστορικού Εουσέμπιο Λεάλ και τη σφραγίδα του Φιντέλ Κάστρο δίνει σάρκα και οστά σε ένα όνειρο πολλών ετών, ενώ αποτελεί σταθμό στη νεότερη ιστορία της Εκκλησίας και του Οικουμενικού Πατριαρχείου.

Ιανουάριος του 2004. Ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος πραγματοποιεί ένα ταξίδι που για πολλούς θεωρείται τολμηρό, όχι βέβαια λόγω της υπερατλαντικής απόστασης που χωρίζει την Ελλάδα από την Κούβα, αλλά εξαιτίας των πολιτικών δεδομένων, καθώς την εποχή εκείνη η κυβέρνηση Σημίτη ακολουθεί πιστά τις οδηγίες της Ε.Ε που υποβαθμίζουν τις σχέσεις με τη χώρα του Φιντέλ Κάστρο. Ωστόσο, ο σκοπός της επίσκεψης του κ. Βαρθολομαίου στην Κούβα είναι ιερός και οφείλεται σε πρόσκληση του ίδιου του Κάστρο, μια που θέλει να ανακοινώσει με κάθε επισημότητα τη δωρεά προς το Πατριαρχείο του ελληνορθόδοξου ναού του Αγίου Νικολάου. Η χτισμένη από την κουβανέζικη κυβέρνηση εκκλησία του Αγίου Νικολάου  προσφέρεται στο Πατριαρχείο με τα κλειδιά στο χέρι ως η πρώτη που θα λειτουργήσει όχι μόνο στην Αβάνα, αλλά σε ολόκληρη την Κούβα. Παρά τις αντιδράσεις από πλευράς της ελληνικής κυβέρνησης, η επίσκεψη του Πατριάρχη Βαρθολομαίου πραγματοποιείται κανονικά. Μάλιστα στο αεροδρόμιο τον περιμένει ο ίδιος ο Φιντέλ Κάστρο, φορώντας μια πράσινη επίσημη στρατιωτική στολή. 

Μετά το τέλος της επίσκεψης ο Μητροπολίτης Παναμά σπεύδει να ευχαριστήσει τον Φιντέλ Κάστρο για τον ναό του Αγίου Νικολάου, στον οποίο πλέον λειτουργούσε, καθώς και για την πρόσκληση στον Πατριάρχη. Τότε ο Φιντέλ του απαντά: «Εγώ σας ευχαριστώ που φέρατε την Ορθοδοξία στην Κούβα». Ενα μεγάλο κομμάτι της επιτυχίας που είχε η επίσκεψη του Πατριάρχη Βαρθολομαίου στην Κούβα πιστώνεται στον Μητροπολίτη Μεξικού, Αθηναγόρα, καθώς ήταν αυτός που έκανε τις πρώτες συζητήσεις προς την κουβανέζικη κυβέρνηση και μάλιστα από το 1997. Ο Μητροπολίτης Μεξικού επισκεπτόταν τακτικά τη χώρα του Φιντέλ Κάστρο, περίπου τέσσερις με πέντε φορές τον χρόνο. Σε μία από αυτές μάλιστα αναθέρμανε με τους Κουβανούς αξιωματούχους, αλλά και με τον Εουσέμπιο Λεάλ Σπένγκλερ, τον επίσημο ιστορικό της πόλης, το ενδιαφέρον για την υλοποίηση ενός άλλου μεγάλου έργου, τη δημιουργία Θεολογικής Σχολής στην Αβάνα. Εξάλλου ήταν επιθυμία του ίδιου του Φιντέλ Κάστρο μετά τα εγκαίνια του ναού του Αγίου Νικολάου να προχωρήσουν και οι διαδικασίες για το άνοιγμα της Θεολογικής Σχολής. 

Ο Εουσέμπιο Λεάλ, ο οποίος έχει λάβει το Εθνικό Βραβείο Κοινωνικών Επιστημών της Κούβας για την προσφορά του στη διάσωση των πατρογονικών αξιών της Αβάνας και την επισκευή των αρχιτεκτονικών προπύργιων της πόλης, ανέλαβε να βρει το κατάλληλο κτίριο για τη στέγαση της Σχολής και φυσικά την εποπτεία του έργου. 

Ο Μητροπολίτης Μεξικού Αθηναγόρας εντυπωσιάστηκε για μία ακόμα  φορά από την ανταπόκριση που βρήκε μέσα στην κουβανέζικη κυβέρνηση. Δεν είναι δα και λίγο για την Κούβα, η οποία μετά την επανάσταση έγινε επίσημα αθεϊστικό κράτος και περιόρισε τη θρησκευτική λατρεία, να παραχωρήσει ένα ολόκληρο κτίριο προκειμένου να στεγαστεί σε αυτό μια θεολογική σχολή, όσα βήματα προόδου και αν έγιναν στο πέρασμα των χρόνων, κυρίως από το 1991 και μετά, όπου οι περιορισμοί αυτοί έχουν μειωθεί σημαντικά, όπως έχει εκλείψει και η ανοιχτή αμφισβήτηση εκ μέρους των κρατικών θεσμών του δικαιώματος της θρησκείας, παρόλο που η Εκκλησία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει περιορισμούς στη γραπτή και ηλεκτρονική επικοινωνία και δικαιούται να δέχεται εισφορές μόνο για οικονομικούς πόρους που εγκρίνονται από το κράτος.

 Το κτίριο στο οποίο θα στεγαστεί η Θεολογική Σχολή, βρίσκεται στην πλατεία Σαν Πέδρο και σύμφωνα με παλαιότερη αρχιτεκτονική μελέτη πρέπει, λόγω παλαιότητας, να κατεδαφιστεί και να χτιστεί από την αρχή. Την επιμέλεια στις μακέτες του έργου έχει αναλάβει ο σχεδιαστής Σάκης Κυριακίδης, ο οποίος ζει μόνιμα στην Αβάνα και συνεργάζεται στο πρότζεκτ με την Αρχιεπισκοπή Μεξικού και την κουβανέζικη κυβέρνηση υπό τις οδηγίες του Εουσέμπιο Λεάλ. Επισημαίνεται ότι στα μέσα Δεκεμβρίου, σε εκδήλωση που θα πραγματοποιηθεί στην Αθηναϊκή Λέσχη, θα δώσουν το «παρών» ομογενείς επιχειρηματίες από τις ΗΠΑ και σημαντικοί παράγοντες της Ελλάδας παρουσία εκπροσώπου του Οικουμενικού Πατριαρχείου και στελεχών της ελληνικής κυβέρνησης, θα συζητηθούν όλες οι λεπτομέρειες για τη δημιουργία της Θεολογικής Σχολής.