82
Η κρίση μεταξύ της κυβέρνησης της Αρμενίας και της Αρμενικής Αποστολικής Εκκλησίας (της οποίας ηγείται ο Καθολικός πασών των Αρμενίων, Γκαρεγκίν Β΄) είναι μια βαθιά, υπαρξιακή πολιτικο-θρησκευτική σύγκρουση για την κατεύθυνση και την εθνική κυριαρχία της χώρας.
Το Πρόβλημα: Πού οφείλεται η διαμάχη;
Η ένταση ξεκίνησε μετά την ήττα της Αρμενίας στον πόλεμο του Ναγκόρνο-Καραμπάχ το 2020 και έχει κλιμακωθεί δραματικά: [1]
- Γεωπολιτική και Εδαφικές Παραχωρήσεις: Ο πρωθυπουργός της Αρμενίας, Νικόλ Πασινιάν, ακολουθεί μια πολιτική ειρήνευσης και οριοθέτησης συνόρων με το Αζερμπαϊτζάν, η οποία περιλαμβάνει εδαφικές παραχωρήσεις. Η Εκκλησία κατηγορεί ανοιχτά τον Πασινιάν για «προδοσία» των εθνικών συμφερόντων και έχει ζητήσει επανειλημμένα την παραίτησή του.
- Πολιτική Εμπλοκή του Κλήρου: Ανώτατοι ιεράρχες, με κυριότερο τον Αρχιεπίσκοπο Μπαγκράτ Γκαλστανιάν, ηγήθηκαν μαζικών αντικυβερνητικών διαδηλώσεων με στόχο την ανατροπή της κυβέρνησης. Η κυβέρνηση κατηγορεί την Εκκλησία ότι λειτουργεί ως «εργαλείο υβριδικού πολέμου» και ότι εξυπηρετεί ξένα συμφέροντα (κυρίως της Ρωσίας).
- Κυβερνητική Παρέμβαση και Διώξεις: Η κυβέρνηση Πασινιάν έχει ξεκινήσει μια πρωτοφανή εκστρατεία για την αναγκαστική απομάκρυνση του Καθολικού Γκαρεγκίν Β΄. Μάλιστα, ενέταξε επίσημα τη «μεταρρύθμιση της Εκκλησίας» και την αλλαγή της ηγεσίας της στο επίσημο κυβερνητικό πρόγραμμα, ενώ κορυφαίοι κληρικοί και υποστηρικτές τους αντιμετωπίζουν ποινικές διώξεις και συλλήψεις.
Πώς μπορεί να λυθεί το πρόβλημα;
Η επίλυση μιας τόσο βαθιάς κρίσης απαιτεί υποχωρήσεις και από τις δύο πλευρές, με βάση τις ακόλουθες κατευθύνσεις:
1. Σαφής Διαχωρισμός Κράτους και Εκκλησίας
- Για την Εκκλησία: Πρέπει να αποσυρθεί από την ενεργό πολιτική σκηνή και την οργάνωση διαδηλώσεων για την ανατροπή της εκλεγμένης κυβέρνησης. Ο ρόλος της οφείλει να παραμείνει πνευματικός, ενωτικός και ανθρωπιστικός, προστατεύοντας την πολιτιστική κληρονομιά χωρίς να ασκεί κομματική πολιτική. [1, 2, 3]
- Για την Κυβέρνηση: Πρέπει να σταματήσει τις άμεσες παρεμβάσεις στα εσωτερικά της Εκκλησίας. Η προσπάθεια επιβολής αλλαγής θρησκευτικής ηγεσίας μέσω νόμων ή δικαστικών πιέσεων παραβιάζει τη θρησκευτική ελευθερία και πολώνει την κοινωνία.
2. Έναρξη Θεσμικού Διαλόγου
- Αντί για δημόσιες αντεγκλήσεις και ποινικές διώξεις, είναι απαραίτητο να δημιουργηθεί μια κοινή επιτροπή διαλόγου μεταξύ κυβέρνησης και Ιεράς Συνόδου.
- Θέματα όπως η διαχείριση των ιστορικών ναών, η φορολογία της εκκλησιαστικής περιουσίας και το μάθημα των θρησκευτικών στα σχολεία πρέπει να επιλυθούν μέσω διαφανών διαβουλεύσεων και όχι με μονομερείς κυβερνητικές αποφάσεις.
3. Εσωτερική Ανανέωση της Εκκλησίας (Αυτόνομα)
- Εάν υπάρχει πραγματική ανάγκη για μεταρρυθμίσεις ή αν η πλειοψηφία των πιστών και του κλήρου επιθυμεί αλλαγή ηγεσίας λόγω της κρίσης, αυτή η διαδικασία πρέπει να γίνει εσωτερικά από την ίδια την Εκκλησία, σύμφωνα με το δικό της καταστατικό, και όχι υπό την απειλή του κράτους. [1, 2]
4. Εθνική Ομοψυχία
- Σε μια περίοδο που η Αρμενία αντιμετωπίζει σοβαρότατες εξωτερικές απειλές για την ασφάλειά της, η εσωτερική σύγκρουση μεταξύ των δύο ιστορικών πυλώνων του αρμενικού έθνους (κράτους και πίστης) αποδυναμώνει τη χώρα. Η αναγνώριση αυτού του κινδύνου και από τις δύο πλευρές είναι το πρώτο βήμα για έναν συμβιβασμό
