Στα πλαίσια εορτασμού της Επετείου Ενσωματώσεως της Δωδεκανήσου και της Συνάξεως «πάντων των εν Δωδεκανήσω Αγίων» μεταφέρθηκε για προσκύνημα στη Ρόδο και στον Καθεδρικό ιερό Ναό του Ευαγγελισμού, την Πέμπτη 5 Μαρτίου 2026, η τίμια Κάρα της Οσίας Γαβριηλίας, Οσίας της τοπικής Εκκλησίας της Δωδεκανήσου. Την τιμία κάρα, κατόπιν αδείας του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Λέρου, Καλύμνου και Αστυπαλαίας κ. Παϊσίου, συνόδευσε ο Θεοφιλέστατος Επίσκοπος Στρατονικείας κ. Στέφανος.
Η υποδοχή της τίμιας Κάρας έλαβε χώρα το απόγευμα της Πέμπτης 5 Μαρτίου 2026. Μετά την δεήση στα προπύλαια του ως άνω ιερού Ναού ακολούθησε η Ακολουθία του Μεγάλου Αποδείπνου, χοροστατούντος από του Παραθρονίου του Θεοφ. Αγίου Στρατονικείας, ακολούθως δε εψάλη ο Παρακλητικός Κανών της Αγίας από Μοναχές της ιεράς Μονής Υψενής.
Την επομένη, Παρασκευή 6 Μαρτίου, ο Θεοφιλέστατος άγιος Στρατονικείας τέλεσε το πρωί τήν θεία Λειτουργία των Προηγιασμένων Δώρων, το δε εσπέρας χοροστάτησε της Β΄ Στάσεως των Χαιρετισμών της Υπεραγίας Θεοτόκου και μίλησε κατάλληλα.
Το Σάββατο 7 Μαρτίου, εψάλη ο Όρθρος και ακολούθησε η τρισαρχιερατική Θεία Λειτουργία προεξάρχοντος του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου μας και συλλειτουργούντων των Θεοφιλεστάτων Επισκόπων Στρατονικείας κ. Στεφάνου και Ολύμπου κ. Κυρίλλου. Ακολούθησε η Δοξολογία για την Εθνική Επέτειο με την παρουσία του εκπροσώπου της ελληνικής Κυβερνήσεως Υπουργού των Εξωτερικών κ. Γεωργίου Γεραπετρίτη, Βουλευτών του Νομού, του Διοικητού της Ανωτάτης Στρατιωτικής Διοίκησης Αιγαίου και Ανατολικής Μεσογείου (ΑΣΔΑΑΜ) Αντιστράτηγου Δημητρίου Βακεντή,των τοπικών αυτοδιοικητικών και στρατιωτικῶν Αρχών και πλήθους κόσμου. Τον πανηγυρικό της ημέρας εκφώνησε ο κ. Νικόλαος Κωνσταντινίδης. Στη συνέχεια, μετά την επιμνημόσυνη δέηση και την κατάθεση στεφάνων στο Βωμό της πατρίδας ακολούθησε η καθιερωμένη παρέλαση.
Το απόγευμα της ίδιας ημέρας εψάλη η Ακολουθία του Εσπερινού και ο Παρακλητικός Κανόνας των εν Δωδεκανήσω Αγίων.
Την Κυριακή 8 Μαρτίου, η τιμία Κάρα μεταφέρθηκε στον Ενοριακό ιερό Ναό Κοιμήσεως της Θεοτόκου Ιαλυσού, όπου ο Σύλλογος των Πατμίων της Ρόδου είχε διοργανώσει τον εορτασμό της μνήμης του προστάτου του Οσίου Χριστοδούλου του εν Πάτμω. Του Όρθρου και της τρισαρχιερατικής θείας Λειτουργίας προέστη ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης μας, συλλειτουργούντων των ως άνω Θεοφ. Επισκόπων. Μετά την Θεία Λειτουργία και την ευλογία της Αρτοκλασίας στον αύλειο χώρο του ιερού Ναού παρετέθη δεξίωση στο παρακείμενη αίθουσα της Ενορίας. Μετά την προσφώνηση του Προέδρου του Συλλόγου κ. Ευθυμίου Χατζηκώστα προσφώνησαν οι Βουλευτές Ιωάννης Παπάς, Μάνος Κόνσολας και Μίκα Ιατρίδου, καθώς και ο τέως Πρόεδρος του Συλλόγου κ. Νικόλαος Γρύλλης.
Το εσπέρας στον Καθεδρικό ιερό Ναό εψάλη η Ακολουθία του Κατανυκτικού Εσπερινού χοροστατούντος του Θεοφιλεστάτου αγίου Στρατονικείας, ο οποίος και μίλησε στον εκκλησίασμα με θέμα: «Η Ορθοδοξία του Αγίου Γρηγορίου Παλαμά και της Οσίας Γαβριηλίας»
Η τιμία Κάρα αναχώρησε για τη Λέρο το πρωί της Δευτέρας 9 Μαρτίου 2026. Καθ̉ όλο το διάστημα της παραμονής της στη Πόλη μας υπήρξε συγκινητική η προσέλευση των πιστών.
ΠΑΝΗΓΥΡΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΣΥΝΕΟΡΤΑΣΜΟΥ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΙΩΝ ΑΓΙΩΝ & 78ης ΕΠΕΤΕΙΟΥ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗΣ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΟΥ
Καθεδρικός Ιερός Ναός Ευαγγελισμού της Θεοτόκου, 7 Μαρτίου 2026
Σεβασμιότατε, κ. Υπουργέ, Εξοχότατοι εκπρόσωποι των Πολιτικών και Στρατιωτικών Αρχών, Περήφανε λαέ της Δωδεκανήσου,
Στεκόμαστε σήμερα σε αυτό τον Ιερό Ναό, σε μια στιγμή που ο χρόνος σταματά για να υποκλιθεί στην Ιστορία. Σήμερα, 7 Μαρτίου 2026, η Ρόδος και τα νησιά μας αναπνέουν τον αέρα της απόλυτης δικαίωσης. Συμπληρώνονται φέτος 78 χρόνια από εκείνη την ιστορική ημέρα του 1948, όταν η γαλανόλευκη υψώθηκε οριστικά στον ουρανό του Αιγαίου, σφραγίζοντας την επιστροφή των παιδιών στην αγκαλιά της Μητέρας Ελλάδας.
Πολλοί αναρωτιούνται: Πώς άντεξε αυτός ο λαός; Τα Δωδεκάνησα βρέθηκαν υπό ξένο ζυγό για περισσότερο από 6 αιώνες. Από το 1309, όταν οι Ιωαννίτες Ιππότες κατέλαβαν τη Ρόδο, περνώντας στους Οθωμανούς το 1522, και από εκεί στην Ιταλοκρατία του 1912, τη μαύρη γερμανική θηριωδία το 1943 και τη βρετανική διοίκηση το 1945.
Ωστόσο, οι πρόγονοί μας κληροδότησαν στην ανθρωπότητα ένα διαχρονικό δίδαγμα: η πίεση για λήθη λειτούργησε ως λίπασμα για τη μνήμη. Παρά τις συστηματικές απόπειρες του Μάριο Λάγκο και του Τσέζαρε Μαρία Ντε Βέκι να επιβάλουν τον εξιταλισμό, να φιμώσουν την ελληνική λαλιά και να αλλοιώσουν το θρησκευτικό φρόνημα, το αποτέλεσμα ήταν μάταιο. Η ελληνικότητα των Δωδεκανησίων δεν ήταν ένα ένδυμα προς αφαίρεση, αλλά η ίδια η ουσία της ύπαρξής τους· μια ψυχή που δεν υποτάσσεται.
Στη μακρά διαδρομή των αιώνων, η Εκκλησία υπήρξε η Κιβωτός του Γένους και το ακατάλυτο θεμέλιο του Ελληνισμού. Γι’ αυτό και σήμερα, συνεορτάζουμε με κατάνυξη τους Δωδεκανήσιους Αγίους την ίδια ημέρα της Λευτεριάς μας. Είναι η έμπρακτη ομολογία πως η ελευθερία αυτού του τόπου ποτίστηκε όχι μόνο από το αίμα των ηρώων, αλλά και από την ακλόνητη πίστη των Αγίων.
Στα χρόνια της σκλαβιάς, η Ορθοδοξία στάθηκε το ανάχωμα απέναντι στον αφανισμό. Μέσα στο φως του καντηλιού, οι ψαλμοί και τα εκκλησιαστικά βιβλία διέσωσαν τη γλώσσα και κράτησαν ζωντανή την ελπίδα της Ανάστασης του Γένους.
Τιμούμε σήμερα μια πνευματική πανστρατιά που εκτείνεται από τους Αποστολικούς χρόνους μέχρι τις μέρες μας: Από τον Απόστολο Παύλο και τον Ευαγγελιστή Ιωάννη, μέχρι τους Οσίους των σπηλαίων μας, τους Ιεράρχες-στυλοβάτες και τους Νεομάρτυρες που θυσιάστηκαν για να μη χαθεί η πίστη και η πατρίδα.
Σύμβολο όλων, ο δικός μας Πολιούχος, ο Άγιος Κωνσταντίνος ο Υδραίος, που μαρτύρησε εδώ στη Ρόδο. Μαζί του, από τον Άγιο Σάββα της Καλύμνου έως τον Άγιο Νικήτα τον Νισύριο, κάθε νησί προβάλλει τον δικό του πνευματικό φάρο.
Αυτοί οι Άγιοι υπήρξαν οι αόρατοι φρουροί μας. Όταν οι δυνάστες απαγόρευαν τη σημαία, ο λαός έβλεπε τα εθνικά χρώματα στα άμφια των ιερέων. Είναι οι δικοί μας άνθρωποι, που μετουσίωσαν την υπομονή σε αγιότητα και την πίστη σε ακατάλυτη εθνική ταυτότητα.
Η ιστορία των νησιών μας δεν γράφτηκε με μελάνι σε αναπαυτικά γραφεία, αλλά με το αίμα και το δάκρυ εκείνων που αρνήθηκαν να λυγίσουν. Είναι ένα μωσαϊκό θυσιών που ξεκινά από το βαθύ σκοτάδι της ιταλοκρατίας το 1912 και φτάνει, μέσα από συμπληγάδες, ως την αυγή της λευτεριάς.
Θυμόμαστε με δέος τη θυσία στο Παραδείσι της Ρόδου το 1919. Τον Παπα-Λουκά και την Ανθούλα Ζερβού, την πρώτη γυναίκα μάρτυρα του Δωδεκανησιακού Αγώνα, που έπεσαν από τις ιταλικές λόγχες. Δεν υπερασπίζονταν απλώς ένα κομμάτι ύφασμα· υπερασπίζονταν την ίδια τους την ύπαρξη, το δικαίωμα να αναπνέουν ελληνικά και να λειτουργούνται στη γλώσσα των πατέρων τους.
Τιμούμε τον Υπολοχαγό Αλέξανδρο Διάκο από τη Χάλκη. Ήταν ο πρώτος Έλληνας αξιωματικός που πότισε με το αίμα του τα βουνά της Πίνδου την 1η Νοεμβρίου 1940. Ένας νησιώτης που έδειξε σε όλο το Έθνος τον δρόμο προς την αθανασία, αποδεικνύοντας πως η καρδιά του Αιγαίου χτυπά πάντα στην πρώτη γραμμή του χρέους.
Δίπλα του ορθώθηκαν εκατοντάδες εθελοντές του Συντάγματος Δωδεκανησίων, μιας μονάδας που σφυρηλατήθηκε με την πρωτοβουλία του Συμιακού υπολοχαγού Μάρκου Κλαδάκη και έφτασε να αριθμεί περίπου 1.600 άνδρες. Νέοι από τη Ρόδο, την Κάλυμνο και την Κάρπαθο, από τη Σύμη, την Κω, τη Νίσυρο και την Πάτμο, από τη Χάλκη, την Κάσο και τα υπόλοιπα νησιά, εγκατέλειψαν τις εστίες τους για να πολεμήσουν στην πρώτη γραμμή, στο πλευρό της Ελλάδας και των Συμμάχων.
Η απόφασή τους, όμως, κουβαλούσε ένα βάρος ασήκωτο: ως τυπικά Ιταλοί υπήκοοι, η στράτευσή τους κάτω από τη γαλανόλευκη αποτελούσε για τους κατακτητές «εσχάτη προδοσία». Γνώριζαν καλά πως σε περίπτωση αιχμαλωσίας, δεν τους περίμενε η προστασία των διεθνών συνθηκών, αλλά το εκτελεστικό απόσπασμα.
Πίσω από τις μεγάλες ιστορικές ημερομηνίες, λανθάνουν οι άνθρωποι που έγιναν «σίδερο» στα μπουντρούμια της ιταλικής Carabinieri και της γερμανικής Gestapo. Ανάμεσά τους, ο Νικόλαος Σάββας, που οδηγήθηκε στο εκτελεστικό απόσπασμα· ο Σωτήρης Κακλιός και ο Αντώνης Κουτούζης, που έδρασαν ακατάπαυστα κατά των κατακτητών· ο Γεώργιος Ζησιμάτος, ο οποίος παρείχε κρίσιμες πληροφορίες στις συμμαχικές δυνάμεις· και ο πεσών αγωνιστής Κώστας Καλαφατάς.
Πλάι τους, οι εμβληματικές μορφές της δωδεκανησιακής Αντίστασης:
Νικόλαος Καζούλλης, Γεώργιος Κωτιάδης, Μιχαήλ Κυρμιχάλης και Νίκος Παπανικολάου: Άνθρωποι της καθημερινότητας που μεταμορφώθηκαν σε ατρόμητους οργανωτές δικτύων πληροφοριών, δρώντας διαρκώς υπό την απειλή του θανάτου.
Η Λιλή (Καλλιόπη) Ιωαννίδη: Η γενναία Ροδίτισσα που, με αυτοθυσία, μετέτρεψε το σπίτι της σε καταφύγιο, κρύβοντας και φυγαδεύοντας Έλληνες και Άγγλους κομάντος.
Ο Μητροπολίτης Ρόδου Απόστολος: Το πνευματικό οχυρό που δεν λύγισε ποτέ. Ο ηγέτης που αψήφησε το γερμανικό εκτελεστικό απόσπασμα και κράτησε άσβεστη τη φλόγα της ελευθερίας στις πιο σκοτεινές ώρες του 1944.
Στη Μέση Ανατολή, οι Δωδεκανήσιοι αγωνιστές ενσωματώθηκαν στις ελληνικές δυνάμεις και πρωτοστάτησαν στην Αντιφασιστική Στρατιωτική Οργάνωση (ΑΣΟ), μεταφέροντας το πνεύμα της αντίστασης πέρα από τα σύνορα των νησιών τους και διεκδικώντας, παρά το καθεστώς του “αλλοδαπού” που τους επέβαλλε η διεθνής γραφειοκρατία, την ελευθερία και την οριστική Ενσωμάτωση της Δωδεκανήσου.
Δεν πρέπει να ξεχνάμε τους χιλιάδες ανώνυμους Δωδεκανήσιους που έδωσαν τον δικό τους αγώνα στα χρόνια της Μεγάλης Πείνας (1943-1945). Τότε που ο θάνατος παραμόνευε σε κάθε γωνιά, που οι άνθρωποι πέθαιναν στους δρόμους από την ασιτία και τους μάζευαν με τα κάρα για να τους θάψουν σε ομαδικούς τάφους.
Αυτοί οι «μάρτυρες της επιβίωσης», όπως και οι ανώνυμοι εθελοντές του Συντάγματος Δωδεκανησίων, οι αγωνιστές της Αντίστασης και οι γυναίκες που έκρυβαν συμμάχους στα σπίτια τους, κράτησαν ζωντανή τη φλόγα της ελπίδας, μοιράζοντας μια μπουκιά ψωμί με τον διπλανό τους, την ώρα που όλα γύρω τους κατέρρεαν.
Η λύτρωση άρχισε να χαράζει εκείνη την ιστορική ημέρα της 8ης Μαΐου 1945 στη Σύμη, φέρνοντας την πρώτη αχτίδα ελευθερίας στα Δωδεκάνησα. Στο πέτρινο σπίτι της πλατείας του νησιού, ο Γερμανός υποστράτηγος Otto Wagener υπέγραψε την παράδοση και παρέδωσε το πιστόλι του στον Βρετανό ταξίαρχο James Moffat, παρουσία του διοικητή του θρυλικού Ιερού Λόχου, Χριστόδουλου Τσιγάντε. Οι «Ιερολοχίτες» μας, οι αληθινοί ελευθερωτές, πάτησαν επιτέλους το χώμα που τόσο στερήθηκαν, ενώ η θάλασσα του Αιγαίου γέμισε ελπίδα και το μήνυμα της νίκης ταξίδεψε σε κάθε γωνιά της Ελλάδας.
Η ιστορία γράφτηκε με δάκρυα στις 31 Μαρτίου 1947, την ημέρα που έμεινε χαραγμένη στη μνήμη ως η στιγμή που ράγισαν οι καρδιές. Ήταν η πιο συγκλονιστική ώρα για τα Δωδεκάνησα, όταν μετά την υπογραφή της Συνθήκης Ειρήνης στο Παρίσι, ο Βρετανός ταξίαρχος Parker παρέδωσε επίσημα τη διοίκηση στον Αντιναύαρχο Περικλή Ιωαννίδη.
Σε εκείνο το σημείο ο χρόνος έδειξε να σταματά. Καθώς η γαλανόλευκη υψωνόταν στον πύργο του Διοικητηρίου και ο Εθνικός Ύμνος έσκιζε τον αέρα, συνέβη το αδιανόητο: Σύσσωμος ο λαός, χωρίς καμία διαταγή, γονατίζει αυθόρμητα στο χώμα. Δεν ήταν μια γονυπεσία υποταγής, αλλά μια κραυγή ευγνωμοσύνης· ένας λυγμός που έβγαινε από τα σωθικά έξι αιώνων σκλαβιάς και προσμονής.
Η συνέχεια της ημέρας προκαλεί δέος μέχρι σήμερα. Χιλιάδες κόσμου ξεκίνησαν μια σιωπηλή, ιερή πεζοπορία προς το νεκροταφείο του Αγίου Δημητρίου. Εκεί, πάνω από τους τάφους των προγόνων τους, οι άνθρωποι ξέσπασαν σε λυγμούς φωνάζοντας: «Χριστός Ανέστη, πατέρα! Ήρθαν οι δικοί μας! Είμαστε πια Ελλάδα!». Ήταν η στιγμή που η δικαιοσύνη της ιστορίας συνάντησε την πίστη ενός ολόκληρου λαού.
Η μακρά, πέτρινη διαδρομή των αιώνων κορυφώνεται σε μια ημερομηνία-σταθμό. Η 7η Μαρτίου δεν είναι απλώς μια επέτειος· είναι η ημέρα που η γαλανόλευκη αγκαλιάζει οριστικά το αρχιπέλαγος. Αν και η καρδιά της ελευθερίας άρχισε να χτυπά ουσιαστικά έναν χρόνο πριν, την 31η Μαρτίου 1947, όταν η βρετανική σημαία υποχωρούσε για να δώσει τη θέση της στην ελληνική διοίκηση, η 7η Μαρτίου παραμένει ο τυπικός και πανηγυρικός φάρος της μνήμης μας.
Εκείνη την ημέρα, η Ρόδος πλημμύρισε από φως και δάκρυα συγκίνησης. Ο Βασιλιάς Παύλος και η Φρειδερίκη αποβιβάστηκαν στο νησί, το οποίο συχνά –αν και ιστορικά άστοχα – αποκαλείται «νησί των Ιπποτών». Στην πραγματικότητα, η παρουσία των Ιπποτών στο παρελθόν δεν ήταν παρά μια περίοδος σφετερισμού και ξένης κυριαρχίας πάνω στον γηγενή πληθυσμό. Η παρουσία της επίσημης ηγεσίας του κράτους σφράγιζε την οριστική επιστροφή των «χαμένων παιδιών» της Δωδεκανήσου στην αγκαλιά της μητέρας πατρίδας, τερματίζοντας αιώνες ξένων κατοχών.
Μέσα σε μια ατμόσφαιρα ιερή, ο Υπουργός Εσωτερικών Πέτρος Μαυρομιχάλης αναγιγνώσκει το Βασιλικό Διάταγμα, με τις λέξεις να αντηχούν σαν καμπάνες σε ολόκληρο το Αιγαίο:
«Αι νήσοι της Δωδεκανήσου… είναι προσηρτημέναι εις το ελληνικόν κράτος από της 28ης Οκτωβρίου 1947».
Δεν ήταν απλώς μια γραφειοκρατική πράξη. Ήταν η τελική δικαίωση. Η επίσημη σφραγίδα σε ένα «συμβόλαιο τιμής» που δεν γράφτηκε με μελάνι, αλλά είχε υπογραφεί με το αίμα και την καρτερία γενεών και γενεών. Τα Δωδεκάνησα δεν ανήκαν πια στην ιστορική προσμονή, αλλά στην ελληνική πραγματικότητα.
Αγαπητοί συμπατριώτες, Σήμερα απολαμβάνουμε το δικαίωμα να σκεφτόμαστε και να δρούμε ελεύθερα. Όμως, η ελευθερία δεν είναι κεκτημένο που εφησυχάζει· είναι αγώνας που απαιτεί εγρήγορση.
Τα Δωδεκάνησα παραμένουν το «μήλο της έριδος», το πέρασμα από την Ανατολή στη Δύση. Είμαστε οι Ακρίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Κάθε φορά που κάποιος αμφισβητεί τα εθνικά μας σύνορα, αμφισβητεί την ιστορία μας και τις θυσίες των προγόνων μας.
Το μήνυμα που εκπέμπουμε από τη Ρόδο σήμερα είναι σαφές: Η ελευθερία μας είναι αδιαπραγμάτευτη. Το μυστικό της ύπαρξής μας, όπως μας δίδαξαν οι πρόγονοι μας, είναι να μη φοβόμαστε. Η αποφασιστικότητα των κατοίκων των νησιών μας είναι η ασπίδα της Πατρίδας.
Κλείνοντας, Ας κρατήσουμε ζωντανές τις πατρογονικές αξίες. Ας είμαστε ανιδιοτελείς ιδεολόγοι, κρατώντας την Ελλάδα όσο ψηλότερα μπορούμε. Σήμερα, 78 χρόνια μετά, υποσχόμαστε σε εκείνους που γονάτισαν στο χώμα το 1948, ότι εμείς θα παραμείνουμε όρθιοι, φρουροί της ανεξαρτησίας και της αξιοπρέπειας της γενέτειράς μας.
Ζήτω η 7η Μαρτίου! Ζήτω η Δωδεκάνησος! Ζήτω η Μητέρα Ελλάδα!
Νίκος Ι. Κωνσταντινίδης
Οικονομολόγος, κοινωνιολόγος, συγγραφέας
Πρόεδρος της Ομοσπονδίας των Δωδεκανησιακών Παροικιακών Σωματείων Ρόδου και μέλος του Δ.Σ. της Στέγης Γραμμάτων & Τεχνών Δωδεκανήσου
