Ο Άγιος Οσιομάρτυρας Νικόλαος ο Νέος ο εν Βουναίνης, που η εκκλησία μας τιμά σήμερα 9 Μαίου, γεννήθηκε πιθανότατα στη Μικρά Ασία. Από μικρός ξεχώριζε για τη θερμή πίστη του, την αγάπη του προς τον Θεό και την ευσέβειά του. Η αρετή και η ανδρεία του δεν άργησαν να γίνουν γνωστές και η φήμη του έφτασε μέχρι την Κωνσταντινούπολη. Ο αυτοκράτορας Λέων ΣΤ΄ ο Σοφός (886–912 μ.Χ.) τον γνώρισε προσωπικά και, εκτιμώντας τα σωματικά και ψυχικά του χαρίσματα, τον διόρισε αρχηγό του αυτοκρατορικού αποσπάσματος της Λάρισας, με αποστολή την προστασία της πόλης και της περιοχής της Θεσσαλίας.
Ο Νικόλαος ανέλαβε τα καθήκοντά του με ζήλο και αφοσίωση. Με το πέρασμα του χρόνου αυξανόταν τόσο η πνευματικότητά του όσο και η αγάπη των στρατιωτών και του λαού προς το πρόσωπό του.
Όταν οι Άβαροι εισέβαλαν στη Θεσσαλία, προκάλεσαν μεγάλες καταστροφές, σφαγές και λεηλασίες. Ο Νικόλαος, με τις λίγες δυνάμεις που διέθετε, προσπάθησε να αναχαιτίσει τους επιδρομείς, όμως οι πολυάριθμοι εχθροί επικράτησαν εύκολα. Πολλοί κάτοικοι εγκατέλειψαν τη Λάρισα και κατέφυγαν στα βουνά. Τότε και ο Νικόλαος, μαζί με τους εναπομείναντες στρατιώτες του, κατευθύνθηκε στα δάση της Βουνένης, όπου ζούσαν πολλοί ασκητές σε απόκρημνες περιοχές. Εκεί εγκαταστάθηκε κοντά τους και αφοσιώθηκε στην άσκηση και την προσευχή, ενώ το ίδιο έκαναν και οι στρατιώτες του.
Ένα βράδυ, ενώ ο Άγιος προσευχόταν, εμφανίστηκε Άγγελος Κυρίου και τους προανήγγειλε το μαρτύριό τους λέγοντας:
«Ελάτε, αθλητές του Χριστού, ετοιμαστείτε για το μαρτύριο».
Λίγο αργότερα οι εχθροί τούς συνέλαβαν και τους υπέβαλαν σε σκληρά βασανιστήρια, ζητώντας τους να αρνηθούν την πίστη τους. Εκείνοι όμως παρέμειναν σταθεροί και μαρτύρησαν για τον Χριστό. Ανάμεσα στους μάρτυρες αναφέρονται οι: Ακίνδυνος, Αρμόδιος, Γρηγόριος, Δημήτριος, Ευόδιος, Θεόδωρος, Ιωάννης, Μιχαήλ, Παγκράτιος, Παντολέων, Χριστόφορος και Αιμιλιανός.
Ο βιογράφος του Αγίου αναφέρει επίσης και δύο γυναίκες μάρτυρες, την Ειρήνη και την Πελαγία, οι οποίες πιθανότατα ανήκαν στον άμαχο πληθυσμό της Λάρισας και μαρτύρησαν για την πίστη τους.
Ο Άγιος Νικόλαος κατάφερε αρχικά να διαφύγει από τους διώκτες του και έφτασε βαθύτερα στη Θεσσαλία, στην περιοχή της Καρδίτσας, κοντά στο χωριό Βούναινα. Εκεί βρήκε κατάλληλο τόπο για άσκηση και εγκαταστάθηκε σε μια σπηλιά κάτω από μια βελανιδιά. Συνέχισε την ασκητική ζωή, υποτάσσοντας κάθε σωματική επιθυμία και δαιμονικό πειρασμό, έχοντας τη χάρη του Θεού να τον ενισχύει.
Ωστόσο, οι βάρβαροι επιδρομείς τον ανακάλυψαν. Τον συνέλαβαν και προσπάθησαν με υποσχέσεις και κολακείες να τον κάνουν να αρνηθεί την πίστη του. Ο Άγιος αντιστάθηκε γενναία. Παρά τα βασανιστήρια, ευχαριστούσε τον Θεό που τον αξίωνε να υποφέρει για χάρη Του. Τελικά αποκεφαλίστηκε και έλαβε τον αμάραντο στέφανο της δόξας.
Αργότερα, ο επίσκοπος Λάρισας Φίλιππος μετέφερε με τιμές τα λείψανα των μαρτύρων του Τυρνάβου στη Λάρισα. Το ιερό λείψανο του Αγίου Νικολάου ανακαλύφθηκε από τον δούκα της Θεσσαλονίκης Ευφημιανό, ο οποίος υπέφερε από λέπρα. Παρά τις προσπάθειές του να θεραπευτεί, δεν έβρισκε ίαση. Με πίστη προσευχόταν και βοηθούσε φτωχούς, χήρες και ορφανά, ζητώντας το έλεος του Θεού.
Ενώ προσευχόταν μπροστά στο λείψανο του Αγίου Αχιλλίου στη Λάρισα, είδε όραμα που τον προέτρεπε να μεταβεί στα Βούναινα, να βρει το λείψανο του Αγίου Νικολάου και να λουστεί σε μια πηγή κοντά στον τόπο όπου βρισκόταν το ιερό λείψανο. Ο Ευφημιανός ακολούθησε την υπόδειξη, βρήκε το τίμιο σκήνωμα του Αγίου και θεραπεύτηκε θαυματουργικά.
Γεμάτος ευγνωμοσύνη, έκτισε έναν μικρό ναό στα Βούναινα και εκεί ενταφίασε το ιερό λείψανο του Αγίου Νικολάου.
