Με επίκεντρο τις δραματικές εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και τις αυξανόμενες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι χριστιανικές κοινότητες της περιοχής, ξεκίνησε στη Θεολογική Σχολή του Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης το διεθνές επιστημονικό συνέδριο με τίτλο «Οι Χριστιανοί της Μέσης Ανατολής: Προκλήσεις και Προοπτικές».
Το διήμερο συνέδριο επιχειρεί να ανοίξει έναν ουσιαστικό επιστημονικό και εκκλησιαστικό διάλογο γύρω από τις γεωπολιτικές ανακατατάξεις, τις θρησκευτικές εντάσεις και τη συρρίκνωση των ιστορικών χριστιανικών κοινοτήτων στην περιοχή όπου γεννήθηκε και εξαπλώθηκε ο χριστιανισμός.
Στην έναρξη των εργασιών, ο αντιπρύτανης του ΑΠΘ και διευθυντής του μεταπτυχιακού προγράμματος «Θρησκεία, Γεωπολιτική και Διεθνής Ασφάλεια», Νικόλαος Μαγγιώρος, χαρακτήρισε τη Μέση Ανατολή «μια περιοχή που φλέγεται», σημειώνοντας ωστόσο ότι παραμένει ταυτόχρονα η γη όπου γεννήθηκε και διαδόθηκε ο χριστιανισμός. Όπως τόνισε, παρά τις συγκρούσεις και τις μετακινήσεις πληθυσμών, οι χριστιανικές κοινότητες συνεχίζουν να αποτελούν φορείς ειρήνης, συνύπαρξης και ανθρωπιστικών αξιών.
Ο πρύτανης του ΑΠΘ Κυριάκος Αναστασιάδης αναφέρθηκε στον ιστορικό ρόλο των χριστιανικών κοινοτήτων της Μέσης Ανατολής στην εκπαίδευση, τον πολιτισμό και τον διαθρησκειακό διάλογο, υπογραμμίζοντας ότι σήμερα βρίσκονται αντιμέτωπες με πολέμους, θρησκευτικές εντάσεις και σοβαρά ζητήματα ασφάλειας.
Από την πλευρά της Εκκλησίας, ο Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης κ.Φιλόθεος έδωσε έμφαση στην ανάγκη διατήρησης της χριστιανικής παρουσίας στους τόπους της Μέσης Ανατολής, επισημαίνοντας ότι παρά τις δυσκολίες «η ελπίδα παραμένει ζωντανή μέσα από τη δράση του Θεού και τη μαρτυρία των τοπικών Εκκλησιών».
Ο κοσμήτορας της Θεολογικής Σχολής, πρωτοπρεσβύτερος Αθανάσιος Γκίκας, ανέδειξε τη σημασία του συνεδρίου ως δημόσιας παρέμβασης της θεολογικής επιστήμης στη σύγχρονη πραγματικότητα, σημειώνοντας ότι οι αρχαίες χριστιανικές κοινότητες της Μέσης Ανατολής εξακολουθούν να αποτελούν παράγοντες ειρήνης, διαλόγου και πολιτισμού, παρά τις πολεμικές συγκρούσεις και την κοινωνική αστάθεια που βιώνουν.
Κεντρικός ομιλητής του συνεδρίου ήταν ο καθηγητής του Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης Antony O’Mahony, ο οποίος παρουσίασε μια ιστορική και γεωπολιτική αποτίμηση της κατάστασης των χριστιανών στη Μέση Ανατολή.
Ο Βρετανός ακαδημαϊκός υπογράμμισε ότι οι χριστιανικές κοινότητες της περιοχής αντιμετωπίζουν πλέον «υπαρξιακές προκλήσεις», επισημαίνοντας ότι το ποσοστό των χριστιανών στη Μέση Ανατολή έχει μειωθεί δραματικά τον τελευταίο αιώνα. Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, από περίπου 13% του συνολικού πληθυσμού το 1910, σήμερα οι χριστιανοί αποτελούν λιγότερο από 4%.
Στο πλαίσιο του συνεδρίου πραγματοποιήθηκε επίσης στρογγυλή τράπεζα με θέμα «Οι χριστιανικές κοινότητες στη Μέση Ανατολή: Η φωνή των τοπικών Εκκλησιών», με τη συμμετοχή εκπροσώπων Ορθόδοξων και Ανατολικών Εκκλησιών, των Πατριαρχείων Αλεξανδρείας, Ιεροσολύμων και Αντιόχειας, της Κοπτικής και της Αρμενικής Εκκλησίας, καθώς και της Μαρωνιτικής Καθολικής Εκκλησίας, οι οποίοι μίλησαν για τη δράση των εκκλησιών τους μέσα σε αντίξοες συνθήκες και για τις ξεχωριστές προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι χριστιανοί, κατά περίπτωση, στις χώρες της περιοχής: διώξεις, φαινόμενα βίας, αναγκαστικές μετακινήσεις κ.ά.
Ο Αρχιεπίσκοπος Πέλλης κ. Φιλούμενος, από το Ελληνορθόδοξο Πατριαρχείο Ιεροσολύμων, υπογράμμισε ότι το ποίμνιο του Πατριαρχείου ζει σε μια έκταση που περιλαμβάνει τόσο όμορφες χώρες όσο και ζώνες συγκρούσεων και πρόσθεσε ότι συχνά είναι πολύ δύσκολες ακόμη και οι μετακινήσεις από πόλη σε πόλη. «Στα Ιεροσόλυμα ήταν 10% πριν από 20 χρόνια, τώρα είναι 2%. Η παρουσία όμως είναι μαρτυρία. Δεν λείπουν οι προκλήσεις από φανατικούς. Ξέρετε ότι τα Ιεροσόλυμα είναι πόλη τριών θρησκειών», ανέφερε. Σημείωσε ότι πριν από λίγα χρόνια δεν υπήρχε το πρόβλημα της ασφάλειας των χριστιανών που επισκέπτονταν τον Άγιο Τάφο. Τελευταία όμως, ιδιαίτερα μετά τον πόλεμο με το Ιράν, οι αρχές λαμβάνουν αυστηρότερα μέτρα, με αποτέλεσμα να μην είναι πάντοτε εύκολη η πρόσβαση των επισκεπτών χριστιανών.
Ο Aρχιμανδρίτης Barouyr Shernezian της Αρμενικής Ορθόδοξης Εκκλησίας υπογράμμισε ότι, πέρα από τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν στον Λίβανο, μέλη της αρμενικής εκκλησίας βρίσκονται διάσπαρτα σε όλες τις χώρες της περιοχής και πρόσθεσε:
«Η Αρμενική Ορθόδοξη Εκκλησία αυτή τη στιγμή είναι η μεγαλύτερη χριστιανική εκκλησία στο Ιράν. Έχουμε τρεις κοινότητες εκεί. Αντιλαμβάνεστε τα προβλήματα, όχι μόνο τα αποτελέσματα των συγκρούσεων, αλλά και την οικονομική τους κατάσταση. Και εκεί και στον Λίβανο».
Ο πατήρ Μάριος Ατάλλα, από τη Μαρωνιτική Καθολική Εκκλησία, ανέφερε ότι στον Λίβανο υπάρχει στην ηγεσία της χώρας μια μετριοπαθής κυβέρνηση και ένας πρόεδρος που είναι καθολικός μαρωνίτης, γεγονός που δημιουργεί ελπίδα για θετικά αποτελέσματα στο μέλλον, και πρόσθεσε:
«Η Μαρωνίτικη Καθολική Εκκλησία είναι πλειοψηφούσα και έχει τη δυνατότητα να προσεγγίζει τις χριστιανικές δυνάμεις και να προσπαθεί να φέρει ενότητα μεταξύ τους, αλλά και μεταξύ των πολιτικών δυνάμεων, σεβόμενη βέβαια τις ιδιαιτερότητές τους και τις διαφορές τους».
Ο Αρχιεπίσκοπος Χαλεπίου κ. Μπούτρος Κασσις, από το Συρορθόδοξο Πατριαρχείο Αντιοχείας, σε διαδικτυακή σύνδεση, μίλησε για τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι χριστιανοί στη Συρία, αλλά και η τοπική εκκλησία, η οποία έκανε πολλά για να περιθάλψει και να φροντίσει τα πιο αδύναμα μέλη του ποιμνίου της κατά τη διάρκεια των συγκρούσεων, και πρόσθεσε: «Το μέλλον δεν μπορεί να οικοδομηθεί πάνω στον φόβο, αλλά πάνω στα έργα της ειρήνης».
Ο Μητροπολίτης της Κοπτικής Ορθόδοξης Εκκλησίας εν Ελλάδι, κ. Παύλος, από το Κοπτικό Ορθόδοξο Πατριαρχείο, τόνισε: «Οι χριστιανοί που ζουν σήμερα στην Αίγυπτο είναι καλά. Δεν έχουμε εντάσεις με την κυβέρνηση. Μάλιστα, χτίζονται και νέες εκκλησίες. Σε αντίθεση με ό,τι συνέβαινε στο παρελθόν, τώρα με τον πρόεδρο Σίσι υπάρχουν πολύ λιγότερα προβλήματα για τους χριστιανούς και για όλους. Μακάρι να συνεχιστεί έτσι η κατάσταση».
Ο Μητροπολίτης Γουινέας κ. Γεώργιος, από το Ελληνορθόδοξο Πατριαρχείο Αλεξανδρείας, συμφώνησε, λέγοντας μάλιστα ότι τελευταία έχει αναβαθμιστεί ταυτόχρονα και η θέση της γυναίκας στην Αίγυπτο, ακόμη και στα δημόσια αξιώματα, και τόνισε:
«Η μεγαλύτερη πρόκληση είναι η συρρίκνωση του χριστιανικού και του ελληνικού στοιχείου στη Μέση Ανατολή».
Ο κ. Γεώργιος πρόσθεσε ότι έχει παρουσιαστεί και το φαινόμενο της μετανάστευσης λόγω των πολέμων, ακόμη και αραβόφωνων Ορθόδοξων Χριστιανών, κυρίως προς τον Καναδά, την Αυστραλία και τις ΗΠΑ.
«Αν όμως φύγουν από τη Μέση Ανατολή, δεν θα κρατηθεί ο κόσμος εκεί. Όσο για τη Λιβύη, το Σουδάν και την υποσαχάρια περιοχή της Αφρικής, και εκεί υπάρχουν διωγμοί, συρρίκνωση των χριστιανών και προβλήματα».
Ο πρεσβύτερος της Ευαγγελικής Εκκλησίας Ελλάδος, από την Εκκλησία της Κατερίνης, Πάρης Χατζηγεωργίου, σημείωσε ότι ένας μεγάλος αριθμός Παλαιστινίων, περί τις 140.000, διαβιεί εντός του Ισραήλ, ανάμεσα στους οποίους βρίσκονται και χριστιανοί στο θρήσκευμα, και ότι «για αυτούς δεν ακούγεται τίποτε» μέσα σε αυτό το κλίμα στρατιωτικοποίησης, έντασης και συγκρούσεων.
Οι εργασίες του συνεδρίου συνεχίζονται σήμερα, Σάββατο (16/5) με εισηγήσεις που επικεντρώνονται στις γεωπολιτικές εξελίξεις, τη θρησκευτική ελευθερία, τη διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς και τον ρόλο των χριστιανικών κοινοτήτων στη διατήρηση της πολυμορφίας και της συνύπαρξης στη Μέση Ανατολή.Τη συζήτηση συντόνισε ο αντιπρύτανης του ΑΠΘ και διευθυντής του ΜΠΣ «Θρησκεία, Γεωπολιτική, Ασφάλεια», καθηγητής Νικόλαος Ματηγγιώρος.
(Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ)
