Ήταν στα 1917 όταν οι βουλγαρικές κατοχικές δυνάμεις εσύλησαν και υφάρπασαν μεγάλο θησαυρό Ιερών Κειμηλίων από την Παναγία Εικοσιφοίνισσα, κυρίως, μεταξύ των οποίων Ιερά Λείψανα, Χειρόγραφα, παλαίτυπα και άλλα ιερά κειμήλια, ανείπωτης πνευματικής και ιστορικής αξίας. Έως σήμερα, οι όποιες προσπάθειες, πρωτίστως της Εκκλησίας, διά μέσου των τοπικών εκκλησιών που άπτονται άμεσα με την κίνηση αυτή, όπως οι Μητροπόλεις Δράμας, Σερρών, Ξάνθης, Σιδηροκάστρου κ.ά., και κατά δεύτερον της Πολιτείας, απέβησαν άκαρπες, διότι η αδιαλλαξία και λοιδορία των βούλγαρων συνομιλητών δεν είχε και έχει προηγούμενο.
Παρά ταύτα και ειλικρινώς με έναν ξαφνικό τρόπο που εντυπωσίασε τους πάντες, όχι, ασφαλώς, με τον καλύτερο τρόπο, το Σάββατο, 3 Οκτωβρίου 2026, στο Βυζαντινό Μουσείο Θεσσαλονίκης, υπογράφηκαν τα πρωτόκολλα της συμφωνίας της πολιτιστικής ανταλλαγής Ελλάδας και Βουλγαρίας, παρουσία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη και του Βούλγαρου ομολόγου του, Rumen Radev.
Ως η Πολιτεία τονίζει, η κίνηση αυτή αποτελεί την έναρξη της συμφωνίας, που σημαίνει πως θα ακολουθήσουν και άλλλοι θησαυροί και Ιερά Κειμήλια, τα οποία φθάνουν έως και τις 6.000 (σύμφωνα με εκκλησιαστικές πηγές), αναλογικά με το είδος και τη μορφή τους.
Με την παρούσα συμφωνία, επιστρέφονται στην Ελλάδα 48 ιστορικά κειμήλια που είχαν υφαρπαγεί από τη Μονή Παναγίας Εικοσιφοίνισσας και τη Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών, ενώ η Ελλάδα παραδίδει στη Βουλγαρία τα λείψανα του τσάρου Σαμουήλ, ο οποίος κατείχε την ηγεσία των Βουλγάρων από το 997 έως στα 1014, οπότε και ηττήθηκε από τους βυζαντινούς.
Η παράδοση των Κειμηλίων αποτελεί το δεύτερο και τελικό μέρος της Συμφωνίας, η οποία, συνεχίζεται μέσω του διαλόγου, ώστε να παραδοθούν στο μέλλον και άλλοι θησαυροί.
Μετά από Ανακοίνωση του Υπουργείου Πολιτισμού, τα κειμήλια θα εκτεθούν στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού έως τις 5 Νοεμβρίου 2026 και στη συνέχεια θα παραδοθούν στις Ιερές Μονές Τιμίου Προδρόμου Σερρών και Παναγίας Εικοσιφοίνισσας.
Η «Κιβωτός της Ορθοδοξίας» μίλησε με τον Μητροπολίτη Δράμας κ. Δωρόθεο, ο οποίος, με ευθύνη και εκκλησιαστική διάκριση, έσπευσε προ της συμφωνίας να αποστείλει επιστολή προς την Υπουργό Πολιτισμού κ. Μενδώνη, την οποία και προσέδωσε στη δημοσιότητα, στην οποία ξεκάθαρα εκφράζει τις ισχυρές επιφυλάξεις του για το αποτέλεσμα και το όλο νόημα της συμφωνίας αυτής.
«Δεν μας ενημέρωσαν», τονίζει με παράπονο αλλά και ευγένεια ο κ. Δωρόθεος. «Όχι απλά δεν μας ενημέρωσαν αλλά ούτε γνωρίζαμε το παραμικρό, μιας και για την επικείμενη υπογραφή της Συμφωνίας πληροφορήθηκα από τα ΜΜΕ!».
Και συμπληρώνει ο κ. Δωρόθεος με έκδηλη την απορία και δικαία αγανάκτησή του: «Οι Μητροπόλεις που άμεσα είμαστε συνδεδεμένοι με το ζήτημα αυτό, ως η Δράμα, οι Σέρρες, η Ξάνθη έπρεπε να είχαμε ενημέρωση. Εμείς, ως τοπική εκκλησία της Δράμας, ως ¨νοικοκυραίοι¨ στον τόπο μας, και δεν το λέω με παρρησία αλλά δικαιωματικά, δε γνωρίζαμε τίποτε απολύτως. Καμία ενημέρωση ή πληροφορία από πλευράς της Πολιτείας και του αρμοδίου Υπουργείου Πολιτισμού».
Ο ίδιος ο κ. Δωρόθεος, στην ως άνω επιστολή που αναφέραμε, τονίζει προς την κ. Μενδώνη: «Μέχρι πρόσφατα, στις τακτικές τηλεφωνικές, κατ’ ιδίαν επικοινωνίες μας, συχνά – πυκνά σας υπενθύμιζα το θέμα των κειμηλίων και χειρογράφων που εκλάπησαν από την Ιερά Μονή Εικοσιφοινίσσης και ελάμβανα πάντοτε τη διαβεβαίωσή σας ότι το ζήτημα αυτό βρίσκεται ψηλά στην ατζέντα των προτεραιοτήτων του Υπουργείου Πολιτισμού. Χωρίς να έχω καμία ενημέρωση και χωρίς να μου έχει ζητηθεί να λάβω μέρος σε κάποια σχετική διαβούλευση, πληροφορήθηκα χθες από τα ΜΜΕ ότι τα Υπουργεία Πολιτισμού Ελλάδος και Βουλγαρίας κατέληξαν σε συμφωνία…».
Ο κ. Δωρόθεος επισημαίνει στα «Κ.τ.Ο.» πως αυτό το ζήτημα «μάς πονάει σαν τοπική εκκλησία, γιατί ούτε γνωρίζουμε ποια ιερά Κειμήλια συναπαρτίζουν το σύνολο των 48 στον αριθμό, αλλά, ακριβώς επειδή παραδίδουμε τα φερόμενα ως οστά του τσάρου Σαμουήλ, στην ουσία, απεμπολούμε κάθε δυνατό σημείο που φέραμε στη διαπραγμάτευση έως σήμερα».
Και καταλήγει με απορία: «Επομένως, ποιοι έκαναν τη διαπραγμάτευση; Γιατί δε ρωτήθηκαν οι τοπικοι Μητροπολίτες, στα δικαιωματικά όρια των οποίων ανηκουν οι θησαυροί και οι Μονές απ΄ όπου εκλάπησαν από τους Βούλγαρους; Γιατί δεν μάς ενημέρωσαν; Εκφράζω, λοιπόν, τις επιφυλάξεις μου για το συμφέρον που αποκομίζουμε εμείς, ως Ελλάδα, από την εν λόγω συμφωνία, τη στιγμή κατά την οποία μόνο τα κλεμμένα από την Ιερά Μονή Εικοσιφοινίσσης ιερά κειμήλια είναι 800 και τα χειρόγραφα 430».
Μένει το αμέσως επόμενο χρονικό διάστημα, να φανεί στην πράξη πόσο και με ποια κριτήρια η βουλγαρική πλευρά είναι έτοιμη να συνεχίσει το διάλογο για την επιστροφή και άλλων Ιερών Κειμηλίων, με πολλούς από ελληνικής πλευράς Μητροπολίτες να εκφράζουν όχι απλώς την επιφυλακτικότητα αλλά και την καχυποψία τους για τις όποιες προθέσεις των βουλγάρων, και, επιτρέψτε μου, όχι και αδίκως!
