«Σ’ ένα Γέροντα, σε κάποια Σκήτη, πήγε ένας προσκυνητής ένα καλαθάκι με σταφύλια. Ο Γέροντας, χωρίς να τα πειράξει, είπε· ας τα δώσω στο διπλανό κελλί, να αναπαυθεί ο αδελφός. Τα πήγε με ευχαρίστησι. Ο άλλος Γέροντας βλέποντάς τα, είπε κι αυτός· ο πιο κάτω αδελφός τα έχει περισσότερο ανάγκη· έτσι τα προσέφερε εκεί! Το καλαθάκι ταξίδεψε σε όλη τη Σκήτη, και ξαναγύρισε στον πρώτο που έμεινε έκπληκτος από την αγάπη των αδελφών». Αυτά αναφέρει, μεταξύ άλλων, ο Γέρων Καθηγούμενος της Ιεράς Μονής Ξενοφώντος του Αγίου Όρους, Αρχιμ. Αλέξιος, ο οποίος, μετά από δική μας παράκληση, παρέθεσε στην «Κιβωτό της Ορθοδοξίας» όμορφες αγιορείτικες και ησυχαστικές σκέψεις περί αγάπης, όχι ασφαλώς θεωρητικής, όπως τη βιώνουμε οι περισσότεροι μέσα στον κόσμο, αλλά οντολογικής, θυσιαστικής και τελείας.
Ο Γέροντας κάνει ειδική αναφορά στη διττή έννοια της αγάπης, προς το Θεό και τον αδελφό μας, το συνάνθρωπο, και επισφραγίζει τα γραφόμενά του με αγιογραφικές και αγιοπατερικές παραπομπές, καθώς και από πολλές διηγήσεις από το Γεροτνικό και τη σοφία της Ερήμου.
Ακολουθεί το κείμενο του Γέροντος και Καθηγουμένου της Ι. Μ. Ξενοφώντος Αγίου Όρους, Αρχιμ. Αλεξίου:
Αγαπητοί εν Χριστώ αδελφοί.
Είπε ο αββάς Αντώνιος· «Από τον πλησίον μας είναι η ζωή και ο θάνατος· γιατί εάν κερδήσουμε τον αδελφό, τον Θεόν κερδίζουμε· εάν όμως σκανδαλίσουμε τον αδελφό, ενώπιον του Χριστού αμαρτάνουμε».
Πιστεύω, αγαπητοί μου, πως ο λόγος αυτός του μεγάλου καθηγητού της ερήμου είναι κατά πάντα ευαγγελικός, και αποτελεί βασική προϋπόθεσι για να γνωρίσουμε και πλησιάσουμε τον Θεό. Ο μαθητής της αγάπης, ο Άγιος Ιωάννης ο Θεολόγος και ευαγγελιστής, αποκαλύπτει στις Επιστολές του ότι «καθένας που αγαπά, έχει αναγεννηθεί από τον Θεό και γνωρίζει τον Θεόν». Θεογνωσία, λοιπόν, αποκτά ο άνθρωπος που αγαπά τον αδελφό του, διότι όπως πάλι τονίζει ο θείος Ιωάννης ο Θεολόγος «εάν κάποιος είπη ότι αγαπώ τον Θεό, αλλά μισή τον αδελφό του, είναι ψεύτης εστίν· διότι αυτός που δεν αγαπά τον αδελφόν τον οποίον βλέπει, πως μπορεί να αγαπά τον Θεό που δεν βλέπει;», και συνεχίζει ο θεόπνευστος Απόστολος της αγάπης: «και αυτή την εντολήν έχουμε από τον Θεό, ώστε όποιος αγαπά τον Θεόν, να αγαπά και τον αδελφό του»!
Άλλωστε, όλοι γνωρίζουμε πως ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός έθεσε απ’ αρχής τις βάσεις της εν Πνεύματι ζωής στην ερώτησι ενός γραμματέως: «Ποία εστί πρώτη πάντων εντολή;», ο Κύριος αποκρίθηκε: «Θα αγαπήσεις Κύριον τον Θεόν σου εξ όλης της καρδίας σου και εξ όλης της ψυχής σου και εξ όλης της διανοίας σου και εξ όλης της ισχύος σου … και τον πλησίον σου όπως τον εαυτόν σου. Άλλη μεγαλύτερη από αυτές εντολή δεν υπάρχει» (Μαρκ. ιβ΄, 30-31).
Η προς τον Θεόν αγάπη για να είναι αληθινή και γνήσια, πρέπει να διέρχεται και να συνδυάζεται και με την προς τον πλησίον αγάπη, διότι «όποιος λέγει ότι βρίσκεται μέσα στο φως αλλά μισεί τον αδελφό του, αυτός βρίσκεται μέσα στο σκότος …» (Α΄ Ιω. β΄, 9). Δεν έχει κοινωνία μετά του Θεού όποιος έχει διάστασι και απόστασι ψυχική από τον αδελφό του, αλλά «εν τω θανάτω μένει» και «δεν έχει μέσα του ζωή αιώνια» (Α΄ Ιω. γ΄, 14-15).
«Αυτός που αγαπά τον Κύριο, έχει αγαπήσει προηγουμένως τον αδελφό του προηγάπησεν. Διότι απόδειξι του προηγουμένου (της αγάπης του αδελφού) είναι το δεύτερο (η αγάπη του Θεού» μαρτυρεί ο της Κλίμακος συγγραφέας Όσιος Ιωάννης ο Σιναΐτης.
Όπως εδίδαξε ο Κύριος, η αγάπη είναι η μεγαλύτερη από όλες τις αρετές, η καθ’ υπερβολήν οδός κατά τον θείο Παύλο. «Μεγαλυτέρα από την προσευχή είναι η αγάπη» διαλαλούν οι θείοι Πατέρες! Είναι τόσο δε μεγαλύτερη όσο και ο Θεός είναι ανώτερος των αρετών, καθ’ ότι «Ο Θεός αγάπη εστίν». Δεν έχει μόνο την αγάπη ο Θεός, αλλά και είναι η αγάπη, τονίζουν οι Γραφές. Είναι η αρετή που η ουσία της συνενώνει και ενοποιεί όλες τις άλλες αρετές, γι’ αυτό λέγει και ο υμνητής της αγάπης ο θείος Παύλος «Ακόμη και εάν έχω προφητεία και γνωρίζω όλα τα μυστήρια, και αν έχω όλη την πίστι, ώστε να μετακινώ όρη, όμως δεν έχω αγάπη, δεν είμαι τίποτε».
Οι εμπειρίες των πατέρων μας διδάσκουν πολλά επάνω στην αρετή της αγάπης. Δεν λησμονώ το περιστατικό που μου διηγήθηκε ένας Γέροντας: «Ήμουν προσευχόμενος στο κελλί μου, έκανα τον κανόνα μου· ξαφνικά, κτυπάει η πόρτα και ακούω την φωνή του αδελφού να μου λέει· “Πάτερ, σε παρακαλώ, έχω ανάγκη να με βοηθήσεις σε κάποια διακονία· έλα αν μπορείς”. Ταράχθηκα και του απάντησα ότι κάνω τον κανόνα μου και δεν μπορώ. Έφυγε ο αδελφός, αλλά έφυγε και η χάρις από μέσα μου, προσπάθησα να συνεχίσω την προσευχή μου, μα ήταν αδύνατο· σαν να δαιμονίσθηκα. Διέκοψα την προσευχή μου και αναστατωμένος καθόμουν στο κελλί, χωρίς να μπορώ να κάνω τίποτε. Τότε, αναγκάσθηκα να πάω στον Γέροντα και να του πω το περιστατικό· γιατί άραγε ταράχθηκα τόσο! Ο Γέροντας τότε μου είπε: “Επειδή έδιωξες την αγάπη, γι’ αυτό έφυγε και η ειρήνη από μέσα σου. Πάνω απ’ όλα είναι η αγάπη· αν πήγαινες να βοηθήσεις τον αδελφό σου, κι αυτό ήταν προσευχή και κάποια στιγμή θα έκανες και τον υπόλοιπο κανόνα σου”!
Η προσευχή γίνεται δεκτή από τον Θεό όταν προέρχεται από αγαπώσα καρδία. Το άγιο ευαγγέλιο μας λέγει: «Εάν προσφέρης το δώρο σου εις το θυσιαστήριο, και θυμηθής εκεί ότι ο αδελφός σου έχει κάτι εναντίον σου, άφησε εκεί το δώρο σου μπροστά στο θυσιαστήριο και πήγαινε πρώτα να συμφιλιωθής με τον αδελφό σου, και τότε πρόσφερε το δώρο σου» (Ματθ. ε΄ 23-24). Βλέπετε, αδελφοί μου, η αγάπη προηγείται της προσευχής. Πως να δεχθή την προσευχή ο Θεός όταν η καρδιά μας είναι άδεια, χωρίς αγάπη;
Ακόμη, η αγάπη δίδει στον άνθρωπο την αληθινή επίγνωσι του Θεού· «αυτός που δεν αγαπά, δεν γνωρίζει τον Θεό, διότι ο Θεός είναι αγάπη».
Η επίγνωσι της αληθείας του Θεού εξαρτάται από το κατά πόσον ο άνθρωπος βιώνει και παραμένει εν τη αγάπη. Διά της αγάπης γίνεται ο άνθρωπος «κοινωνός θείας φύσεως», αξιώνεται της Θεογνωσίας, και πραγματοποιείται η θέωσί του.
Αναφέρει ο θείος Μακάριος εις τους λόγους του ότι αυτός που φθάνει στην τελεία αγάπη, αυτός δένεται και αιχμαλωτίζεται στην θεία Χάρι. Αυτή η συνένωσι του ανθρώπου μετά της Θεότητος διά της αγάπης οδηγεί στην σύναξι των λογισμών, που σκόρπισε η αμαρτία, και «μεταβάλλει τους λογισμούς της ψυχής και τους κάνει θεϊκούς, ουρανίους, αγαθούς»· ακόμη δε, οδηγεί και στην έλευσι της Αγίας Τριάδος στην καρδία αυτού που γνήσια αγαπά, όπως λέγει ο Κύριος: «Αυτός που με αγαπά, θα αγαπηθή από τον Πατέρα μου … και θα τον επισκεφθούμε και θα μείνουμε μέσα του».
Εκείνος που αγαπά τον Θεό στρέφεται και προς τον πλησίον και ποθεί αυτόν και εκζητή αυτόν και αγαπά αυτόν εξ όλης της καρδίας αυτού. Η προς τον αδελφό ειλικρινής αγάπη κατορθώνεται διά της πρώτης εντολής, της αγάπης προς τον Θεό.
Για να αγαπά κανείς τον αδελφό του με την αγάπη που «ποτέ δεν εκπίπτει» (δεν μειώνεται), πρέπει να αναγεννηθή «εκ Θεού». Έτσι, η προς τον Θεό αταλάντευτη αγάπη οδηγεί στην δεύτερη εντολή της αγάπης και προς τον πλησίον, χωρίς της οποίας δεν υπάρχει σωτηρία. «Διαφορετικά δεν είναι δυνατόν να σωθούμε, παρά διά του πλησίον» λέγει ο Όσιος Μακάριος. Και πως επιτρέπουμε λοιπόν, η προς τον πλησίον μας αγάπη να πάσχη, εφ’ όσον δι’ αυτής θα εισέλθουμε εις την Βασιλεία των ουρανών; Είναι αδιανόητο να μας διαφεύγει ο λόγος του Κυρίου κατά την ημέρα της κρίσεως: «Εφ’ όσον επράξατε κάτι σε ένα εκ των αδελφών μου των ελαχίστων, το επράξατε σ’ εμένα τον ίδιο»!
Ο Άγιος Μακάριος ο Αιγύπτιος τονίζει: «Πολλοί αδελφοί έφθασαν σε τέτοια μέτρα και απέκτησαν χαρίσματα ιαμάτων και αποκάλυψι και προφητεία, και επειδή δεν έφθασαν στην τελεία αγάπη, όπου η τελειότητα, ακολούθησε πόλεμος σ’ αυτούς και έπεσαν από αμέλεια».
Πολλές φορές μας παραπλανεί ο εχθρός λέγοντάς μας: Ότι για παιδαγωγία αποστρέφομαι τον πλησίον μου ή ότι δεν μπορώ να ανέχωμαι τούτο ή εκείνο το πάθος του αδελφού ή πάλι ότι εγώ προσέχω και εκτελώ τα διατεταγμένα, αλλά δεν θεωρώ αναγκαίο να υπηρετώ και τον οποιονδήποτε. Άλλοτε πάλι φέρει αντιπάθεια στην καρδία μας διά κάποιο αδελφό από ζήλεια ή φθόνο ή και με την σκέψι ότι αυτός θέλει να κάνει τον έξυπνο και διάφορα τέτοια σοφίσματα και επιχειρήματα. Πίσω από αυτές ή και άλλες δικαιολογίες καλύπτουμε την μισαδελφία και τα πάθη των καρδιών μας, την υπερηφάνεια, την εμπάθεια και μειονεξία, την υποκρισία και εγωπάθεια και άλλα ζιζάνια.
Η φωνή των Θεοφόρων της Εκκλησίας μας Πατέρων μας αφυπνίζει, ευλογημένοι μου αδελφοί, και μας παρουσιάζει την περί αγάπης αληθινή διδασκαλία τους: «Όποια στιγμή σκεπάσουμε το πταίσμα του αδελφού μας, και ο Θεός σκεπάζει το δικό μας πταίσμα» λέγει ο Αββάς Ποιμήν. Ο δε Όσιος Ιωάννης ο Προφήτης λέγει «Το μέτρον της αγάπης προς αλλήλους οφείλει είναι τέτοιο· να μη καταλαλούμε αλλήλους, να μη μισούμε, να μη εξουθενώνουμε, να μη ζητούμε το δικό μας· να μη αγαπάμε για το κάλλος του σώματος· ούτε για σωματική εργασία…».
Και ο Χρυσορήμων Ιωάννης αναφωνεί: «Γι’ αυτό θαυμάζουμε τον Απόστολο Παύλο, όχι διά τους νεκρούς που ανέστησε, ούτε διά τους λεπρούς που εκαθάρισε, αλλ’ επειδή έλεγε· ποιος ασθενεί και δεν ασθενώ για χάρι του; ποιος σκανδαλίζεται, και δεν εγώ δοκιμάζομαι μαζί του;» και αλλού πάλι ο αυτός Απόστολος έλεγε «θα ευχόμουν εγώ ο ίδιος να χωρισθώ από Χριστού προς χάρι των αδελφών μου» (Ρωμ. θ΄, 3).
Βλέπετε αγάπη τελεία, αδελφοί μου; Προτιμά χάριν της σωτηρίας του αδελφού του τον χωρισμό του εαυτού του από τον Θεόν. «Μεγαλυτέρα από αυτή αγάπη κανείς δεν έχει, το να θυσιάση την ψυχή του θύση υπέρ των φίλων του». «Ο δε Κύριος συνα-νααστρεφόταν με τελώνες και πόρνες σε τραπέζια, και δεν εχώριζε τους αναξίους, ώστε μ’ αυτό τον τρόπο να ελκύση όλους εις τον φόβον του Θεού, και με την σωματική επικοινωνία να προσεγγίσουν τα πνευματικά».
Πόσα περιστατικά τελείας αγάπης δεν συναντούμε μέσα στους βίους των Αγίων μας! Σε μια περιοχή στην Ελλάδα, ήταν ένα ενάρετος ασκητής. Το ασκητήριό του ήταν έξω από την πόλι, μέσα σ’ ένα δασύλιο, όπου περνούσε κι ένας δρόμος κοντά στο ποτάμι που διέσχιζε την περιοχή. Ο Γέροντας έβλεπε κάθε μέρα να περνάει από τον δρόμο ένας μεσόκοπος άνδρας, για τον οποίο είχε ακούσει ότι ήταν μακριά από τον Θεό και ζούσε άσωτη ζωή. Προσευχόταν για την σωτηρία του, αλλά δεν του είπε ποτέ τίποτε. Μια μέρα που το χιόνι είχε καλύψει την περιοχή και η παγωνιά ήταν ανυπόφορη, την ώρα που περνούσε ο άνθρωπος αυτός από το ασκητήριο, βγήκε ο Γέροντας βιαστικός και πετάχτηκε μέσα στον ποταμό που ήταν παγωμένος· ο διαβάτης τάχασε· -Τι κάνεις, πάτερ; Εκεί θα πεθάνεις, βγες γρήγορα έξω. Τότε ακούστηκε η φωνή του ασκητού που έλεγε: -Δεν θα βγω, αν δεν μετανοήσεις για την ζωή που κάνεις. Ο άνθρωπος ταράχθηκε· έγινε σεισμός μέσα του· άρχισε να κλαίει και να παρακαλεί τον Γέροντα να βγεί έξω και θα έκανε ό,τι του ζητούσε! Η τελεία αγάπη σώζει. Βλέπετε, αδελφοί μου, πόσο εφευρετική είναι η αγάπη. Είναι και γνήσια και αληθινή, όχι με λόγια μόνον, αλλά κυρίως όταν υπάρχει το πνεύμα της θυσίας, έργα αγάπης και προσφοράς.
Να μη διακρίνουμε τους αδελφούς μας, ούτε να τους ξεχωρίζουμε· να εμπνεόμεθα από το παράδειγμα του Κυρίου και των Αγίων μας που αγαπούσαν όλους, και αμαρτωλούς και δικαίους! Ας διδαχθούμε και από τους αγιοπατερικούς λόγους που μας κατευθύνουν στην οδό της αγάπης. Ο Αββάς Ισαάκ ο Σύρος γράφει: «Ευφραίνου μετά των ευφραινόντων και κλαίε μετά των κλαιόντων. Μετά των αρρώστων αρρώστησον. Μετά των αμαρτωλών πένθησον. Μετά των μετανοούντων να χαίρεις. Φίλος γίνε με όλους τους ανθρώπους, και μόνος μένε εν τη διανοία σου. Κοινωνός γενού τοις παθήμασι των πάντων … Μη ελέγχεις κανένα, ούτε να ονειδίζεις, ούτε τους λίαν κακούς κατά την πολιτεία τους. Άπλωσον τον χιτώνα σου πάνω από τον πταίοντα, και σκέπασον αυτόν. Και εάν μη μπορέσεις να πάρεις επάνω σου τα πταίσματά του και να δεχθείς την τιμωρία και την αισχύνη αντ’ αυτού, τουλάχιστον υπόμεινον, και μη τον καταισχύνης».
Εάν έχουμε, αδελφοί μου ευλαβέστατοι, την δύναμι να ερευνήσουμε τα κρυπτά της καρδίας μας με ειλικρίνεια, θα ανακαλύψουμε την πτωχεία που έχουμε στο κεφάλαιο της αγάπης και την κενότητα των ψυχών μας σε σχέσι με αυτή την Θεοφιλή αρετή.
Συλλαμβάνουμε σε πολλές περιπτώσεις τον εαυτό μας να αντιπαθεί κάποιο αδελφό, ή άλλοτε πάλι να κατακρίνουμε άλλον, να γογγύζουμε, να καλλιεργούμε μίσος και σαν αντίδικο και εχθρό να αισθανόμαστε τον πλησίον μας; Πόσες άλλες στιγμές δεν είδαμε τον εαυτό μας να φέρεται περιφρονητικά στον αδελφόν του, την εικόνα του Θεού «υπέρ της οποίας Χριστός απέθανεν»;
Η μισαδελφία είναι πάθος που βασανίζει την ψυχή μας, αλλά έχει επιπτώσεις και στην σωματική μας υγεία. Η αγάπη μας θεραπεύει από τον εσωτερικό τάραχο και τις εγωιστικές αντιδράσεις, μας ειρηνεύει, καθαρίζει τους λογισμούς, ισορροπεί τον έσω άνθρωπό μας. Ο Κύριος μας προτρέπει λέγοντας: «Αγαπάτε τους εχθρούς υμών»! Αυτός πρώτος μας αγάπησε μέχρι Σταυρού και «παρέδωκεν εαυτόν υπέρ των αχαρίστων και αγνωμόνων ημών, διά να μας λυτρώση από πάσης ανομίας». Δεν διδάσκει μόνον αλλά και πράττει ο μέγας Σωτήρ ημών Ιησούς Χριστός· από το ύψος του Σταυρού παρέχει συγχώρησι στους σταυρωτάς Του και όσους τον ξανασταυρώνουμε με την ανάρμοστη διαγωγή μας.
Μη φέρεις σαν δικαιολογία· Προσεύχομαι κάθε ημέρα, μελετώ τα του Θεού λόγια, μετέχω των αχράντων Μυστηρίων και τα όμοια. «Εάν, κατά τον θείον Απόστολον, αυτός που έχει όλα τα χαρίσματα του Πνεύματος, αλλά δεν έχει αγάπη, καθόλου δεν ωφελείται, πόση σπουδήν (επιμέλεια) οφείλουμε να δείξουμε για να την αποκτήσουμε; (Οσ. Μάξιμος Ομολογητής)
Ας φροντίσουμε, αδελφοί, να κερδήσουμε την αγάπη. «Η αγάπη καλύπτει πλήθος αμαρτιών … Και ημείς λοιπόν, εάν είχαμε την αγάπη, αυτή η αγάπη θα εσκέπαζε κάθε πράγμα (αδυναμία)· όπως ακριβώς και οι Άγιοι βλέποντας τα ελλαττώματα των ανθρώπων. Μήπως τυφλοί είναι οι άγιοι, και δεν βλέπουν τα αμαρτήματα; Ποιος δεν μισεί την αμαρτίαν, όπως οι Άγιοι; Και όμως δεν μισούν τον αμαρτάνοντα ούτε κατακρίνουν, δεν αποστρέφονται αλλά συμπάσχουν, νουθετούν, παρακαλούν, θεραπεύουν, σαν μέλος ασθενές· όλα τα κάνουν για να σώσουν τον ασθενή… Και ημείς λοιπόν, ας αποκτήσουμε αγάπη, ευσπλαγχνία εις τον πλησίον, για να φυλαχθούμε από της δεινής καταλαλιάς και της κατακρίσεως ή εξουδενώσεως του πλησίον. Ας βοηθήσουμε αλλήλους, ως δικά μας μέλη» (Αββάς Δωρόθεος).
Την παραγγελία του Αγίου Πνεύματος «αλλήλους αγαπήσατε εκτενώς» (Α΄ Πε-τρ. α΄, 22), ας κοπιάσουμε και ας εργασθούμε με καρδία καθαρά και πόθο ισχυρό να εφαρμόσουμε. Διότι «αυτός που θα εύρη την αγάπη, τρώγει τον Χριστό κάθε μέρα και κάθε ώρα, και γίνεται αθάνατος από αυτό. Γιατί λέγει, αυτός που τρώγει εκ του άρτου, που θα του δώσω, δεν θα γνωρίσει θάνατο ποτέ (εις τον αιώνα). Μακάριος είναι όποιος τρώγει εκ του άρτου της αγάπης, που είναι ο Ιησούς. Ότι δε αυτός που τρώγει εκ της αγάπης, τον Χριστόν τρώγει τον επί πάντων Θεόν, μαρτυρεί Ιωάννης λέγων· Ο Θεός είναι αγάπη. Λοιπόν, αυτός που ζει μέσα στην αγάπη, αποκτά ζωήν εκ του Θεού. Η αγάπη είναι η Βασιλεία, που υποσχέθηκε ο Κύριος μυστικώς στους Αποστόλους ότι θα φάγει εν τη Βασιλεία αυτού. Διότι το «θα τρώγετε και θα πίνετε εν τη τραπέζη της Βασιλείας μου» (που είπε), τι άλλο είναι παρά αγάπη; διότι η αγάπη είναι ικανή να θρέψει τον άνθρωπο, αντί βρώσεως και πόσεως. Αυτός είναι ο οίνος, που ευφραίνει καρδίαν ανθρώπου. Μακάριος όποιος πίνει εκ του οίνου τούτου· εκ τούτου έπιον οι ακόλαστοι, και εντράπηκαν διά τας αμαρτίας των· και οι αμαρτω-λοί, και ελησμόνησαν τας αμαρτωλάς οδούς των· και οι μέθυσοι, και εγένοντο νηστευταί· και οι πλούσιοι, και επεθύμησαν την πτωχεία· και οι πένητες, και επλούτισαν με την ελπίδα· και οι άρρωστοι, και εγένοντο δυνατοί· και οι ιδιώται, και εσοφίσθησαν» (Ισαάκ του Σύρου).
«Μέτοχος της αιωνίου χαράς και θείας μακαριότητος είναι από την παρούσα ζωή αυτός που έχει την αγάπη. Ελευθερώνει τον άνθρωπο από την δουλεία των παθών και γίνεται «χορηγός προφητείας, θαυματοποιός, άβυσσος ελλάμψεως, πηγή πυρός, αγγέλων στάσις, προκοπή των αιώνων …» (Ιω. Κλίμακος).
Αδελφοί μου ευλογημένοι,
Είπε ο Κύριος· «Από αυτό θα γνωρίσουν όλοι ότι είστε μαθηταί μου, εάν έχητε αγάπη εν αλλήλοις (μεταξύ σας)». Αυτός ο βαρυσήμαντος του Κυρίου λόγος είναι ανάγκη να εκπληρούται στην καθημερινή αναστροφή μας. Ο εχθρός της αγάπης, ο διαβολέας της θείας αυτής αρετής, σπέρνει τα ζιζάνια του διχασμού στις οικογένειες, στις συνεργασίες μας, στις κοινωνίες γενικότερα, γιατί μισεί την αγάπη, τον Θεόν. Θέλει να αναπτύσσονται οι κακίες, οι έχθρες, οι φθόνοι, ο εγωισμός, οι ζήλιες, τα ποικίλα ψυχοφθόρα πάθη. Πρέπει να αντιστρατευθούμε στο κακό, εργαζόμενοι των αρετών το κεφάλαιο.
Ερώτησαν κάποτε τον αββά Αγάθωνα, τι είναι Γέροντα αγάπη, και είπε ο Γέρων· να βρείς στον δρόμο ένα λεπρό και να έχεις την δύναμι να του δώσεις το γερό σώμα σου, και να πάρεις το δικό του. Αυτό δεν έκανε και ο Κύριός μας;
Αδελφοί μου,
Λέγει η Γραφή: «Η πίστις άνευ έργων νεκρά εστι» και τα κατ’ εξοχήν έργα στα οποία πρέπει να δουλεύουμε είναι της αγάπης η προσφορά. Ας πτωχεύσουμε στις κακίες και να πλουτίσουμε σε έργα αγάπης, έλεγε ένας ευλαβής Γέροντας. Στο Γε-ροντικό διαβάζουμε πολλά γύρω από την αγάπη των πατέρων. Σ’ ένα Γέροντα, σε κάποια Σκήτη, πήγε ένας προσκυνητής ένα καλαθάκι με σταφύλια. Ο Γέροντας, χωρίς να τα πειράξει, είπε· ας τα δώσω στο διπλανό κελλί, να αναπαυθεί ο αδελφός. Τα πήγε με ευχαρίστησι. Ο άλλος Γέροντας βλέποντάς τα, είπε κι αυτός· ο πιο κάτω αδελφός τα έχει περισσότερο ανάγκη· έτσι τα προσέφερε εκεί! Το καλαθάκι ταξίδεψε σε όλη τη Σκήτη, και ξαναγύρισε στον πρώτο που έμεινε έκπληκτος από την αγάπη των αδελφών.
Με την αγάπη, αδελφοί μου, γιατρεύονται όλα τα ψυχικά μας πάθη, ελευθερώνεται το πνεύμα μας από την φιλαυτία και την εκδικητικότητα. Ας έχουμε καλή κοινωνία με τους συνανθρώπους μας τους κοντινούς και μακρινούς και προ πάντων με τον Θεό που μας ετοίμασε τόπο στην βασιλεία Του για να μετέχουμε αιωνίως στην αγάπη Του και στην δόξα Του. Αμήν.
