Το Χρέος της Απέραντης Συγχώρεσης
Στη σημερινή ευαγγελική περικοπή (Ματθαίου 18, 21 – 35) έχουμε την παραβολή του κακού και αχάριστου δούλου. Στην ερώτηση του Αποστόλου Πέτρου πόσες φορές πρέπει να συγχωρούμε κάποιον, ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός αναφέρεται στην παραβολή αυτή, για να τονίσει ότι πρέπει πάντοτε να συγχωρούμε αυτούς που μας αδίκησαν, μας πόνεσαν και μας ζητούν συγνώμη.
Η Παιδαγωγική Μέθοδος των Παραβολών
Πρώτο, πρέπει να τονίσουμε ότι ολόκληρο το κεφάλαιο 18 του Ευαγγελιστή Ματθαίου αναφέρεται στη Βασιλεία των Ουρανών. Για να μπορέσουν οι μαθητές του Ιησού να καταλάβουν πράγματα που δεν γνωρίζουν, αναφέρεται σε πράγματα που γνωρίζουν· για να πας στο άγνωστο, ξεκινάς από αυτά που γνωρίζεις. Έτσι εργάζεται και η Επιστήμη. Αυτό το χαρακτήρα έχουν και οι παραβολές: με αναφορές στον καθημερινό βίο, να καταλάβουμε όσο μπορούμε τα περί της Βασιλείας των Ουρανών.
Το Θείο Θέλημα και η Παγκόσμια Ευθύνη μας
Δεύτερο, για να καταλάβουμε καλύτερα τη σημερινή ευαγγελική περικοπή, πρέπει να διαβάσουμε προσεκτικά ολόκληρο το κεφάλαιο 18, καθώς επίσης και το κεφάλαιο 6 του Ευαγγελιστή Ματθαίου, που αναφέρεται στη γνωστή Κυριακή Προσευχή που λέμε κάθε μέρα, το «Πάτερ ημών…».
Σύμφωνα λοιπόν με τη μαρτυρία του Ιησού, η Βασιλεία του Θεού είναι ορατή ανάμεσά μας όταν δίνουμε προτεραιότητα στην επιλογή του αγίου Θελήματος του Θεού: «…ελθέτω η Βασιλεία σου, γεννηθήτω το Θέλημά σου…». Το θέλημα του Θεού είναι να επιλέγουμε πάντοτε το καλό.
Η επιλογή του κακού μας οδηγεί στην καταστροφή, όπως συμβαίνει με την επιλογή του πολέμου αντί του ειρηνικού διαλόγου και της Διπλωματίας. Το ίδιο συμβαίνει και με τα προβλήματα της Κλιματικής αλλαγής, ρισκάροντας να οδηγήσουμε την Ανθρωπότητα και τον Πλανήτη μας προς την αυτοκαταστροφή.
Η Συγχώρεση ως Προϋπόθεση της Θείας Χάριτος
Τρίτο, στη συνέχεια πάλι ο Ιησούς μας λέει στο ίδιο κείμενο της Κυριακής Προσευχής, του «Πάτερ ημών», ότι για να μας συγχωρέσει ο Θεός για τις αμαρτίες μας, πρέπει και εμείς να συγχωρούμε τους ανθρώπους που επέλεξαν κάποτε το κακό, μας έβλαψαν, μας αδίκησαν και μας πόνεσαν: «…και άφες ημίν τα οφειλήματα ημών, ως και ημείς αφίεμεν τοις οφειλέταις ημών».
Η Ανθρώπινη Αδυναμία και η Αμέτρητη Συγχώρεση
Τέταρτο, αφού ήδη ο Απόστολος Πέτρος γνώριζε τι τους είχε πει ο Ιησούς παλαιότερα για το θέμα της συγχώρησης, γιατί τον ερωτά τώρα πόσες φορές πρέπει να συγχωρούμε κάποιον;
Φαίνεται ότι οι Απόστολοι, πριν την ημέρα της Πεντηκοστής που δέχθηκαν τον φωτισμό του Αγίου Πνεύματος, δεν καταλάβαιναν τα πάντα από όσα τους δίδασκε ο Ιησούς. Ή ίσως τους ήταν πολύ δύσκολο να αποδεχθούν την προτροπή του Ιησού να αγαπούμε ακόμη και τους εχθρούς μας.
Στο σημείο αυτό ο Ιησούς, για να τονίσει στον Πέτρο, στους Μαθητές του και σε όλους τους χριστιανούς που θέλουν να Τον ακολουθούν, ότι πρέπει να συγχωρούμε αμέτρητες φορές όσους μας ζητούν συγγνώμη για τα κακά που μας έκαναν και τις αδικίες τους, τους αναφέρει την παραβολή του κακού δούλου.
Επομένως, εδώ είναι ξεκάθαρο ότι συγχωρούμε αυτούς που μας ζητούν συγγνώμη, επειδή μετανόησαν για τις αδικίες που έκαναν. Η επιλογή του κακού, επομένως, σημαίνει ότι κάποιος κάνει μια αδικία.
Οι Τέσσερις Διαστάσεις της Αδικίας
Πέμπτο, η αδικία αναφέρεται σε βάρος του Θεού, του εαυτού μας, των συνανθρώπων μας και προς τη Φύση.
Η αδικία σε βάρος του Θεού συμβαίνει όταν δεν επιλέγουμε το καλό για να Τον ακολουθούμε και επιλέγουμε το κακό, βάζοντας στη θέση του Θεού κάτι άλλο κτιστό, όπως κάνουν όσοι αδικούν και χρησιμοποιούν βία. Η επιλογή του κακού μας οδηγεί σε κάθε μορφή αδικίας· μπορεί ακόμη να μας οδηγήσει και σε φόνο ή αυτοκτονία.
Η Αδικία ενάντια στον Εαυτό μας ως Ναό του Θεού
Αυτός που επιλέγει το κακό, αδικεί τον εαυτό του. Χωρίς να επιλέγει να ακολουθήσει το άγιο Θέλημα του Θεού, παύει να θεωρεί τον εαυτό του Ιερό Ναό του Θεού, που έχει μέσα του την παρουσία του Θεού στην ψυχή του ως «κατ’ εικόνα Θεού δημιουργία».
Επιλέγει το κακό, είτε με τα ναρκωτικά, είτε με το αλκοόλ, είτε με το τσιγάρο, είτε με βλαβερά φαγητά, με αποτέλεσμα να αρρωσταίνει και να πεθαίνει πρόωρα ή, για όσο διάστημα είναι ζωντανός, να υποφέρει από ασθένειες.
Η Κοινωνική Αδικία και η Σπατάλη των Δώρων του Θεού
Η επιλογή του κακού συμβαίνει όταν αδικούμε τα πρόσωπα που συναντούμε καθημερινά στην οικογένεια, στην εργασία και στις κοινωνικές μας ενασχολήσεις. Συμβαίνει όμως και με όσους βρίσκονται μακριά μας και μπορούμε να βοηθήσουμε, αλλά δεν το κάνουμε.
Αδικούμε όταν καταστρέφουμε τόνους τροφίμων για να πάρουμε κρατικές επιχορηγήσεις που μαζεύονται από τους φόρους μας. Ξεχνάμε ότι τα τρόφιμα είναι δώρο Θεού για να μην υπάρχουν πεινασμένοι άνθρωποι, οι οποίοι αναγκάζονται να γίνονται πρόσφυγες, μετανάστες και εγκληματίες για να επιβιώσουν.
Ο Εγωισμός και η Αγνότητα του Μικρού Παιδιού
Όταν επιλέγουμε το κακό και όχι το καλό, ο εγωισμός μας γίνεται τόσο μεγάλος (όπως συμβαίνει δυστυχώς σε αρκετούς γονείς), που δεν μας ενδιαφέρει το κακό που κάνουμε στα μικρά παιδιά μας.
Γι’ αυτό, όταν ρώτησαν τον Ιησού ποιος θα είναι πρώτος στη Βασιλεία των Ουρανών, τους ανέφερε τον αγνό και αθώο χαρακτήρα του μικρού παιδιού: «ὅστις οὖν ταπεινώσει ἑαυτὸν ὡς τὸ παιδίον τοῦτο, οὗτός ἐστιν ὁ μείζων ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν» (Ματθαίου 18,4).
Η Ύβρις κατά της Φύσης και η Κλιματική Αλλαγή
Επιλέγουμε το κακό και όχι το καλό, όταν απερίσκεπτα καταστρέφουμε και μολύνουμε τη Φύση. Αποτέλεσμα αυτής της επιλογής είναι να φθάσουμε στη σημερινή τραγική κατάσταση των προβλημάτων της Κλιματικής Αλλαγής. Αυτά τα προβλήματα αποτελούν μια ορατή πορεία προς την αυτοκαταστροφή του Πλανήτη μας και ολόκληρης της Ανθρωπότητας. Το μεγαλύτερο αίτιο της επιδείνωσης των προβλημάτων της κλιματικής αλλαγής είναι η χρήση των ορυκτών καυσίμων. Πρέπει επομένως με οικολογικές νομοθεσίες να τα σταματήσουμε και να δώσουμε προτεραιότητα σε μη ρυπογόνες πηγές ενέργειας. Με την τεχνολογία και την επιστήμη μπορούμε να προχωρήσουμε προς αυτή την κατεύθυνση, αλλά δυστυχώς ο μεγάλος μας εχθρός είναι τα πανίσχυρα οικονομικά συμφέροντα αυτών που επωφελούνται από τα ορυκτά καύσιμα.
Η Συγχώρεση ως Θεμέλιο Επιβίωσης και Ενότητας
Η αρετή να έχουμε τη δύναμη να συγχωρούμε αυτούς που μετανοούν και μας ζητούν να τους συγχωρέσουμε για τις αδικίες που έκαναν είναι η καλύτερη μορφή επιλογής του καλού για την ειρηνική μας επιβίωση, την προστασία όλων μας και των επερχόμενων γενεών, καθώς και της προστασίας της Δημιουργίας του Θεού.
Η επιβίωσή μας εξαρτάται από το βαθμό που είμαστε προετοιμασμένοι με κάθε τρόπο να βελτιώσουμε τους όρους συμβιώσεώς μας. Ο καλύτερος τρόπος να προστατέψουμε τους εαυτούς μας είναι όταν προστατεύουμε τους άλλους.
Πρέπει να βλέπουμε την Ανθρωπότητα και τον Πλανήτη μας ως ένα Σώμα. Όπου υπάρχει κάποιο πρόβλημα, πρέπει να το θεωρούμε και δικό μας και να το αντιμετωπίζουμε αμέσως με την καλύτερη δυνατή δίκαιη λύση· να το θεωρούμε ως πρόβλημα δικό μας και των παιδιών μας. Όταν υπάρχει ακατάσχετη αιμορραγία σε ένα Σώμα, όλα τα Μέλη του θα αδυνατήσουν και θα καταρρεύσουν.
Μετάνοια και Αποκατάσταση της Δικαιοσύνης
Με την αρετή της συγχώρεσης δίνουμε τη δυνατότητα σε αυτούς που έκαναν αδικίες και επέλεξαν το κακό, να σταματήσουν και να κάνουν πλέον το καλό. Όπου μπορούν, όπως ο Ζακχαίος που μετανόησε, να αποκαταστήσουν την υπόθεση της δικαιοσύνης για τις αδικίες που έκαναν, μοιράζοντας τα αγαθά τους σε αυτούς που αδίκησαν και έκλεψαν.
Η ειρηνική μας συνύπαρξη συνοδεύεται πάντοτε και με την αποκατάσταση της δικαιοσύνης. Κι αν οι άνθρωποι παραμένουν αμετανόητοι, εγωιστές, επιλέγοντας το κακό και την αδικία ως τρόπο ζωής, τότε επεμβαίνει και ο Θεός για την αποκατάσταση της Δικαιοσύνης.
Η Τελική Νίκη του Καλού
Στο τέλος της κάθε ιστορίας μεταξύ του κακού και του καλού, επικρατεί το καλό. Μεταξύ του πολέμου και της ειρήνης, επικρατεί η ειρήνη. Μεταξύ της αδικίας και της δικαιοσύνης, επικρατεί η δικαιοσύνη. Μεταξύ του μίσους και της αγάπης, επικρατεί η αγάπη. Μεταξύ της αρετής της συγχώρησης και της οργής, επικρατεί η συγχώρηση και η συνύπαρξη.
Το Διεθνές Δίκαιο και ο Διάλογος της Ειρήνης
Την εισβολή σε ξένη χώρα, είτε την κάνει η Τουρκία, είτε την κάνει η Ρωσία, είτε την κάνει το Ισραήλ, είναι καταδικαστέα από το Διεθνές Δίκαιο και έχει ημερομηνία λήξεως. Απλώς η Διεθνής Κοινότητα πρέπει να γίνει πιο δίκαιη και να επιλέγει χωρίς συμβιβασμό το καλό και τον δρόμο της Ειρήνης.
Το πρόβλημα είναι πώς να χρησιμοποιούμε τον ειρηνικό διάλογο και όχι τον διάλογο των όπλων για τον σεβασμό του Διεθνούς Δικαίου, γιατί σε κάθε πόλεμο χάνουμε όλοι μας, με πρώτους φυσικά χαμένους αυτούς που τον αρχίζουν.
Η Παραβολή του Κακού Δούλου και το Ανεξόφλητο Χρέος
Για να είμαστε λοιπόν θετικοί να συγχωρούμε όσους μας ζητούν συγγνώμη για τις αδικίες τους και την επιλογή του κακού που έκαναν και μας πόνεσαν, ο Ιησούς αναφέρεται στην παραβολή του κακού δούλου. Θέλει έτσι να τονίσει ότι όσοι δεν συγχωρούν και δεν είναι φιλεύσπλαχνοι, δεν έχουν θέση στη Βασιλεία των Ουρανών.
Κάποιος δούλος, μας λέει ο Ιησούς στην Παραβολή, χρωστούσε εκατομμύρια στον Κύριό του, που ήταν αδύνατο να του τα ξεπληρώσει. Γι’ αυτό, σύμφωνα με τη νομοθεσία της εποχής, έπρεπε να πωληθούν ως δούλοι τα μέλη της οικογένειάς του και όλα του τα υπάρχοντα για να πληρωθεί μέρος του χρέους του, και ο ίδιος να εγκλεισθεί ισοβίως στις φυλακές, στα κάτεργα.
Από το Έλεος του Κυρίου στην Ασπλαχνία του Δούλου
Άρχισε με κλάματα να παρακαλεί τον Κύριό του, να τον σπλαχνισθεί και ότι θα κάνει το παν στη ζωή του να πληρώσει το χρέος του. Ο Κύριός του τον λυπήθηκε· τον σπλαχνίσθηκε μάλιστα τόσο πολύ, που όχι μόνο τον άφησε ελεύθερο, αλλά του χάρισε και ολόκληρο το χρέος του, λέγοντάς του να κάνει και αυτός το ίδιο.
Μόλις όμως έζησε το απίστευτο να μη χρωστάει τίποτα, όταν συνάντησε ένα σύνδουλό του που του χρωστούσε ένα ασήμαντο ποσό, έτρεξε και τον άρπαξε από τον λαιμό να τον πνίξει για να του δώσει αμέσως τα χρήματά του. Και το χειρότερο, ζήτησε να τον ρίξουν στη φυλακή μέχρι να του δώσει τα λεφτά του.
Οι σύνδουλοί του, όταν είδαν την αδικία αυτή, πήγαν και ενημέρωσαν τον Κύριό του για την ασπλαχνία του, και αυτός διέταξε να τον ρίξουν στη φυλακή και να κατάσχουν όλη του την περιουσία.
Ο Εγωισμός και οι Σύγχρονες Οικογενειακές Τραγωδίες
Οι οικογενειακές τραγωδίες δημιουργούνται όταν απουσιάζει η αρετή της συγχωρητικότητας, όπως σε απερίσκεπτα ζευγάρια όπου ανεύθυνα απουσιάζει η υπευθυνότητα για τα παιδιά τους και κυριαρχεί ο εγωισμός τους, επιλέγοντας το κακό και την αδικία με το διαζύγιο.
Πρώτο, πρέπει να δεχθούμε ότι ο μισός πληθυσμός της γης έχει ψυχολογικά προβλήματα. Αν ο ένας εκ των δύο μέσα στο ζευγάρι δεν είναι προετοιμασμένος με θυσίες και υπομονή να προστατέψει τα παιδιά τους, έχουμε τραγωδίες με θύματα τα αθώα παιδιά.
Η Μόλυνση του Περιβάλλοντος και η Ψυχική Υγεία
Τα φυτοφάρμακα που βάζουμε στην παραγωγή των τροφών μας για μεγαλύτερο οικονομικό κέρδος, και γενικότερα η μόλυνση του περιβάλλοντος, οδήγησαν δυστυχώς στη δημιουργία ψυχολογικών προβλημάτων, τα οποία ακόμη δεν έχει καταφέρει να αντιμετωπίσει η ιατρική επιστήμη με διάγνωση, λέγοντάς μας ότι δεν υπάρχει θεραπεία ή κάνοντας ο κάθε γιατρός τα δικά του πειράματα και θεωρίες.
Η Άρνηση της Συγγνώμης ως Εστία της Οικιακής Κόλασης
Η χειρότερη για μένα ψυχολογική ασθένεια της εποχής μας, που πρέπει να βρούμε τρόπους να αντιμετωπίσουμε, είναι όταν ένας εκ των νεαρών γονέων έχει τόσο εγωισμό και έπαρση, ώστε ακόμη κι όταν ο σύζυγός του δεν φταίει σε τίποτα για τους καυγάδες, ο αθώος (επειδή είναι ταπεινός και καλοδιάθετος να κάνει το παν για να προστατευθούν τα αθώα μικρά παιδιά τους) ζητάει συγγνώμη. Εκείνος όμως που δημιουργεί συνέχεια την κόλαση μέσα στο σπίτι, όχι μόνο δεν ζητάει ποτέ του ή ποτέ της συγγνώμη, αλλά ούτε δέχεται και τη συγγνώμη που ζητά το θύμα, ο αθώος.
Κι αν τολμήσει ο αθώος να πει «ας αλληλοσυγχωρηθούμε για το καλό των παιδιών μας», θα γίνει «τρωικός πόλεμος», γιατί αυτός που έχει το ψυχολογικό πρόβλημα και τον πιάνουν οι μεγάλες ψυχολογικές κρίσεις, ακόμη και για ασήμαντα πράγματα, ποτέ του δεν πιστεύει ότι έκανε κάτι λάθος.
Το Φαρμακερό Δηλητήριο του Εγωισμού
Συγκρούεται με τον εαυτό του, με τα μέλη της οικογένειάς του και με όσους συναντά. Δεν λέει μια καλή κουβέντα, όλα του φταίνε και η γλώσσα της ή του είναι ένα φαρμακερό δηλητήριο. Για όλα φταίει ο άλλος.
Αν αυτός ο άλλος δεν είναι κοντά στο Θεό και δεν επιλέγει το καλό, ώστε να κάνει το παν να προστατεύει τα παιδιά του, και συμβαίνει να είναι και αυτός ψυχολογικά άρρωστος, τότε έχουμε ανθρώπινες τραγωδίες που τελειώνουν ή με διαζύγιο ή με οικογενειακά εγκλήματα.
Η Ταπείνωση και η Θυσία ως Ασπίδα για τα Παιδιά
Τι πρέπει να κάνουμε όταν ο ένας εκ των δύο είναι ψυχολογικά άρρωστος; Η απάντησή μας είναι η επιλογή του καλού: να μην αδικήσουμε τα παιδιά μας, που δεν φταίνε σε τίποτα για τους ομηρικούς καυγάδες, ακόμη και για το τίποτα.
Ο καλύτερος τρόπος να προστατέψουμε τα παιδιά μας είναι να προστατεύουμε με κάθε τρόπο τη μητέρα τους και τον πατέρα τους. Η σιωπή, η ανοχή, η συνεχής συγγνώμη και η θυσία είναι ο μόνος τρόπος να μείνουμε ταπεινοί για να προστατέψουμε τα παιδιά μας, έστω κι αν ζούμε με εγωιστές και αχάριστους ανθρώπους.
Έστω κι αν ο πατέρας ή η μητέρα των παιδιών μας έχουν τα μεγαλύτερα ψυχολογικά προβλήματα και είναι απαράδεκτοι όταν τους πιάνουν οι ψυχολογικές τους κρίσεις, πρέπει να σιωπούμε. Με προσευχή και ανοχή, οφείλουμε να περιμένουμε να φύγουν τα «δαιμόνια» από πάνω τους και να μείνουμε κοντά τους για να προστατέψουμε τα παιδιά μας.
Ο Αναντικατάστατος Ρόλος των Γονέων και η Αντιμετώπιση της Βίας
Μια μητέρα ή ένας πατέρας μπορούν να υποκαταστήσουν όλα τα επαγγέλματα, ουδείς όμως μπορεί να υποκαταστήσει μια μητέρα ή ένα πατέρα. Μόνο έτσι τα παιδιά μας δεν γίνονται ορφανά όταν ακόμη οι γονείς τους ζουν. Για το κάθε παιδί, η μητέρα του και ο πατέρας του είναι το καθημερινό του οξυγόνο για να επιβιώσει και να ζήσει.
Όταν όμως υπάρχουν φαινόμενα βίας, αυτά πρέπει να καταγγέλλονται στην αστυνομία, γιατί τότε έχουμε να κάνουμε με επικίνδυνους ανθρώπους που μπορούν να γίνουν ακόμη και φονιάδες.
Το Μοναστήρι ως Τόπος Θεραπείας και Πνευματικής Ησυχίας
Προσωπικά θα συμβούλευα όσους γίνονται «σκλάβοι» των ναρκωτικών, του αλκοολισμού, του χαρτοπαιγνίου, των καπνικών προϊόντων και όσων υποφέρουν από ψυχολογικές κρίσεις, να πηγαίνουν σε Μοναστήρι μέχρι τη θεραπεία τους.
Είναι ο μόνος τρόπος να αποφύγουν την καθημερινή «κόλαση» και να ζήσουν στη χαρά της Βασιλείας των Ουρανών, ώστε να ησυχάσουν και αυτοί, αλλά και όλα τα μέλη της οικογένειάς τους και η ευρύτερη κοινωνία. Και όταν με τη βοήθεια του Θεού και τη δική τους προσπάθεια θεραπευθούν, μπορούν πάλι να επιστρέψουν στις οικογενειακές τους υποχρεώσεις.
Η «Λευκής Ενοχή» και η Ψυχολογία του Κακού Δούλου
Ο μακαριστός Καθηγητής μας Ιωάννης Κορναράκης, Πατέρας της Σύγχρονης Ορθόδοξης Ποιμαντικής Ψυχολογίας, στις διαλέξεις του τόνιζε κάτι πολύ σημαντικό. Λαμβάνοντας υπόψη του και τις επιστημονικές έρευνες κορυφαίων επιστημόνων της Ψυχολογίας του Βάθους, εξηγούσε ότι στην περίπτωση του «κακού δούλου» έχουμε τη ψυχολογική ασθένεια της «λευκής ενοχής».
Αυτή η ασθένεια εμφανίζεται όταν κάποιος φταίει τόσο πολύ σε κάτι, ώστε (θέλοντας ασυνείδητα να προστατέψει τον εαυτό του για τα λάθη και τις αδικίες του) τα προβάλλει όλα στο πρόσωπο που συναντά.
Αυτό ακριβώς κάνει ο ή η σύζυγος που πάσχει ψυχολογικά: προβάλλει τις δικές του ενοχές στον αθώο σύζυγο. Μάλιστα, φτάνει στο σημείο να θέλει να τον «πνίξει», δηλαδή να τον εξοντώσει πνευματικά ή σωματικά.
Η Ασυνείδητη Επιθετικότητα και ο Μηχανισμός της Προβολής
Το πλέον χαρακτηριστικό παράδειγμα σχετικά με την εκδήλωση αυτής της επιθετικότητας το βρίσκουμε στην παραβολή του πονηρού δούλου (Ματθ. 18,23-35). Στην παραβολή βλέπουμε πόσο παράξενη συμπεριφορά επιδεικνύει. Ενώς του διαγράφεται ένα τεράστιο χρέος, εντούτοις ο ίδιος συμπεριφέρεται με ανεξήγητη επιθετικότητα σε κάποιον που του όφειλε ένα ασήμαντο ποσό.
Είναι προφανές ότι ο δούλος έχει απωθήσει στο ασυνείδητό του μια ισχυρή ενοχή. Την ώρα που πνίγει τον σύνδουλό του, νομίζει ότι πνίγει τον ίδιο του τον εαυτό για την αποτυχία του να πληρώσει το δικό του μεγάλο χρέος.
Από το Άτομο στο Πρόσωπο: Η Πορεία προς τη Θέωση
Η αποτυχία του ανθρώπου να επιτελέσει την υπαρξιακή του προοπτική, δηλαδή να κινηθεί από το «κατ’ εικόνα» στο «καθ’ ομοίωσιν» με την επιλογή του Θελήματος του Θεού, τον κάνει επιθετικό. Προβάλλει την ενοχή του στον άλλο. Βλέπει στον άλλο ασυνείδητα αυτό που είναι ο ίδιος και θέλει να το «πνίξει».
Όπως όμως μας έλεγε και ο μακαριστός Καθηγητής μας Κωνσταντίνος Παπαπέτρου, η κίνηση του ανθρώπου από το άτομο για να γίνει «πρόσωπο» πραγματοποιείται μόνο με την επιλογή του καλού. Σκοπός είναι να φθάσει ο άνθρωπος στη κατά χάριν θέωσή του, δηλαδή να γίνει άγιος.
Η Σιωπή ως Καταφύγιο στην Ψυχολογική Κρίση
Γι’ αυτό, όταν υπάρχει κρίση μέσα στο ζευγάρι, ο άλλος που δεν έχει την κρίση πρέπει να σιωπά, γιατί μπορεί η βία να γίνει ανεξέλεγκτη. Να μην ψάχνουμε για λογική σε αυτές τις περιπτώσεις· χρειάζεται μόνο σιωπή και προσευχή.
Η Παρομοίωση του Ακυβέρνητου Οχήματος
Είναι όπως το αυτοκίνητο που τρέχει με μεγάλη ταχύτητα και ο οδηγός του είναι μόνος του και παθαίνει ανακοπή καρδίας· είναι, δηλαδή, όπως το αυτοκίνητο που τρέχει με νεκρό οδηγό.
Να μην περιμένουμε από το αυτοκίνητο με τον νεκρό οδηγό ότι θα ακολουθήσει τους κανόνες της τροχαίας. Όλα μπορούν να συμβούν.
ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ Ευαγγέλιο, (Κεφάλαιο 18)
Μάθημα ταπεινοφροσύνης
1 Ἐν ἐκείνῃ τῇ ὥρᾳ προσῆλθον οἱ μαθηταὶ τῷ ᾿Ιησοῦ λέγοντες· τίς ἄρα μείζων ἐστὶν ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν; 2 καὶ προσκαλεσάμενος ὁ ᾿Ιησοῦς παιδίον ἔστησεν αὐτὸ ἐν μέσῳ αὐτῶν καὶ εἶπεν· 3 ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ἐὰν μὴ στραφῆτε καὶ γένησθε ὡς τὰ παιδία, οὐ μὴ εἰσέλθητε εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν. 4 ὅστις οὖν ταπεινώσει ἑαυτὸν ὡς τὸ παιδίον τοῦτο, οὗτός ἐστιν ὁ μείζων ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν. 5 καὶ ὃς ἐὰν δέξηται παιδίον τοιοῦτον ἓν ἐπὶ τῷ ὀνόματί μου, ἐμὲ δέχεται·
Δι᾿ ὅσους γίνονται πρόσκομμα εἰς τοὺς ἄλλους
6 ῝Ος δ᾿ ἂν σκανδαλίσῃ ἕνα τῶν μικρῶν τούτων τῶν πιστευόντων εἰς ἐμέ, συμφέρει αὐτῷ ἵνα κρεμασθῇ μύλος ὀνικὸς εἰς τὸν τράχηλον αὐτοῦ καὶ καταποντισθῇ ἐν τῷ πελάγει τῆς θαλάσσης. 7 Οὐαὶ τῷ κόσμῳ ἀπὸ τῶν σκανδάλων· ἀνάγκη γάρ ἐστιν ἐλθεῖν τὰ σκάνδαλα· πλὴν οὐαὶ τῷ ἀνθρώπῳ ἐκείνῳ δι᾿ οὗ τὸ σκάνδαλον ἔρχεται. 8 εἰ δὲ η χείρ σου ή ο πούς σου σκανδαλίζει σε, έκκοψον αυτά και βάλε από σού· καλόν σοί εστιν εισελθείν εις την ζωήν χωλόν ή κυλλόν, ή δύο χείρας ή δύο πόδας έχοντα βληθήναι εις το πύρ το αιώνιον. 9 και ει ο οφθαλμός σου σκανδαλίζει σε, έξελε αυτόν και βάλε από σού· καλόν σοί εστι μονόφθαλμον εις την ζωήν εισελθείν, ή δύο οφθαλμούς έχοντα βληθήναι εις την γέενναν του πυρός. 10 ῾Ορᾶτε μὴ καταφρονήσητε ἑνὸς τῶν μικρῶν τούτων· λέγω γὰρ ὑμῖν ὅτι οἱ ἄγγελοι αὐτῶν ἐν οὐρανοῖς διὰ παντὸς βλέπουσι τὸ πρόσωπον τοῦ πατρός μου τοῦ ἐν οὐρανοῖς. 11 ἦλθε γὰρ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου σῶσαι τὸ ἀπολωλός.
῾Η παραβολὴ τοῦ χαμένου προβάτου
12 Τί ὑμῖν δοκεῖ; ἐὰν γένηταί τινι ἀνθρώπῳ ἑκατὸν πρόβατα καὶ πλανηθῇ ἓν ἐξ αὐτῶν, οὐχὶ ἀφεὶς τὰ ἐνενήκοντα ἐννέα ἐπὶ τὰ ὄρη, πορευθεὶς ζητεῖ τὸ πλανώμενον; 13 καὶ ἐὰν γένηται εὑρεῖν αὐτό, ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι χαίρει ἐπ᾿ αὐτῷ μᾶλλον ἢ ἐπὶ τοῖς ἐνενήκοντα ἐννέα τοῖς μὴ πεπλανημένοις. 14 οὕτως οὐκ ἔστι θέλημα ἔμπροσθεν τοῦ πατρὸς ὑμῶν τοῦ ἐν οὐρανοῖς ἵνα ἀπόληται εἷς τῶν μικρῶν τούτων.
Πῶς νὰ φερώμεθα πρὸς ἐκείνους ποὺ ἔχουν ἁμαρτήσει
15 ᾿Εὰν δὲ ἁμαρτήσῃ εἰς σὲ ὁ ἀδελφό σου, ὕπαγε καὶ ἔλεγξον αὐτὸν μεταξύ σοῦ καὶ αὐτοῦ μόνου· ἐάν σου ἀκούσῃ, ἐκέρδησας τὸν αδελφόν σου· 16 εὰν δὲ μὴ ἀκούσῃ, παράλαβε μετὰ σοῦ ἔτι ἕνα ἢ δύο, ἵνα ἐπὶ στόματος δύο μαρτύρων ἢ τριῶν σταθῇ πᾶν ρῆμα. 17 ἐὰν δὲ παρακούσῃ αὐτῶν, εἰπὲ τῇ ἐκκλησίᾳ· ἐὰν δὲ καὶ τῆς ἐκκλησίας παρακούσῃ, ἔστω σοι ὥσπερ ὁ ἐθνικὸς καὶ ὁ τελώνης. 18 ᾿Αμὴν λέγω ὑμῖν, ὅσα ἐὰν δήσητε ἐπὶ τῆς γῆς, ἔσται δεδεμένα ἐν τῷ οὐρανῷ, καὶ ὅσα ἐὰν λύσητε ἐπὶ τῆς γῆς, ἔσται λελυμένα ἐν τῷ οὐρανῷ.
Συμπροσευχὴ
19 Πάλιν ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι ἐὰν δύο ὑμῶν συμφωνήσωσιν ἐπὶ τῆς γῆς περὶ παντὸς πράγματος οὗ ἐὰν αἰτήσωνται, γενήσεται αὐτοῖς παρὰ τοῦ πατρός μου τοῦ ἐν οὐρανοῖς. 20 οὗ γάρ εἰσι δύο ἢ τρεῖς συνηγμένοι εἰς τὸ ἐμὸν ὄνομα, ἐκεῖ εἰμι ἐν μέσῳ αὐτῶν.
Τὸ καθῆκον τῆς συγγνώμης καὶ ἡ παραβολὴ τοῦ ἀγνώμονος δούλου
21 Τότε προσελθὼν αὐτῷ ὁ Πέτρος εἶπε· Κύριε, ποσάκις ἁμαρτήσει εἰς ἐμὲ ὁ αδελφός μου καὶ ἀφήσω αὐτῷ; ἕως ἑπτάκις; 22 λέγει αὐτῷ ὁ ᾿Ιησοῦς· οὐ λέγω σοι ἕως ἑπτάκις, ἀλλ᾿ ἕως ἑβδομηκοντάκις ἑπτά. 23 Διὰ τοῦτο ὡμοιώθη η βασιλεία των ουρανών ανθρώπω βασιλεί, ός ηθέλησε συνάραι λόγον μετά των δούλων αυτού. 24 αρξαμένου δε αυτού συναίρειν προσηνέχθη αυτώ είς οφειλέτης μυρίων ταλάντων. 25 μή έχοντος δε αυτού αποδούναι εκέλευσεν αυτόν ο κύριος αυτού πραθήναι και την γυναίκα αυτού και τα τέκνα και πάντα όσα είχε, και αποδοθήναι. 26 πεσών ούν ο δούλος προσεκύνει αυτώ λέγων· κύριε, μακροθύμησον επ᾿ εμοί και πάντα σοι αποδώσω. 27 σπλαγχνισθείς δε ο κύριος του δούλου εκείνου απέλυγεν αυτόν και το δάνειον αφήκεν αυτώ. 28 εξελθών δε ο δούλος εκείνος εύρεν ένα των συνδούλων αυτού, ός ώφειλεν αυτώ εκατόν δηνάρια, και κρατήσας αυτόν έπνιγε λέγων· απόδος μοι εί τι οφείλεις. 29 πεσών ούν ο σύνδουλος αυτού εις τους πόδας αυτού παρεκάλει αυτόν λέγων· μακροθύμησον επ᾿ εμοί και αποδώσω σοι. 30 ο δε ουκ ήθελεν, αλλ᾿ απελθών έβαλεν αυτόν εις φυλακήν έως ού αποδώ το οφειλόμενον.
31 ἰδόντες δὲ οἱ σύνδουλοι αὐτοῦ τὰ γενόμενα ἐλυπήθησαν σφόδρα, καὶ ἐλθόντες διεσάφησαν τῷ κυρίῳ ἑαυτῶν πάντα τὰ γενόμενα. 32 τότε προσκαλεσάμενος αὐτὸν ὁ κύριος αὐτοῦ λέγει αὐτῷ· δοῦλε πονηρέ, πᾶσαν τὴν ὀφειλὴν ἐκείνην ἀφῆκά σοι, ἐπεὶ παρεκάλεσάς με. 33 οὐκ ἔδει καὶ σὲ ἐλεῆσαι τὸν σύνδουλόν σου, ὡς καὶ ἐγώ σε ἠλέησα; 34 καὶ ὀργισθεὶς ὁ κύριος αὐτοῦ παρέδωκεν αὐτὸν τοῖς βασανισταῖς ἕως οὗ ἀποδῷ πᾶν τὸ ὀφειλόμενον αὐτῷ. 35 Οὕτω καὶ ὁ πατήρ μου ὁ ἐπουράνιος ποιήσει ὑμῖν, ἐὰν μὴ ἀφῆτε ἕκαστος τῷ ἀδελφῷ αὐτοῦ ἀπὸ τῶν καρδιῶν ὑμῶν τὰ παραπτώματα αὐτῶν.
