Στην Ευαγγελική περικοπή αυτής της Κυριακής βλέπουμε έναν πλούσιο να πλησιάζει τον Ιησού και να τον ρωτά τι πρέπει να κάνει για να κληρονομήσει την αιώνια ζωή. Ο Ιησούς του απαντά ότι βασική προϋπόθεση είναι η τήρηση των εντολών του Θεού.
Του υπογραμμίζει συγκεκριμένα ότι, για να σωθεί κάποιος και να γίνει πολίτης της Βασιλείας του Θεού, πρώτον, πρέπει να είναι υπεύθυνος απέναντι στο γάμο του και να παραμένει πιστός και συνεπής σύζυγος. Δηλαδή, να μη πέσει σε μοιχεία.
Η μοιχεία ως νεκρωμένη σχέση
Η πτώση στη μοιχεία δεν περιορίζεται μόνο στη σαρκική προδοσία του γάμου. Μπορεί να εκδηλώνεται και ως νεκρή σχέση ανάμεσα στους συζύγους· σε εκείνους δηλαδή που δεν έχουν αγάπη και ειρηνική επικοινωνία μεταξύ τους, ακόμη κι αν εξακολουθούν να ζουν κάτω από την ίδια στέγη.
Σε μια τέτοια κατάσταση, το ζευγάρι βιώνει καθημερινά μια μορφή προσωπικής κόλασης, την οποία συχνά αποδέχεται «για το καλό των παιδιών». Όμως, ενώ παραμένουν τυπικά μαζί, για τα πιο απλά πράγματα τσακώνονται συνεχώς. Στην πραγματικότητα, μ’ αυτή τη στάση τιμωρούν τα παιδιά τους με τον χειρότερο τρόπο, επειδή δεν μπορούν να υπερβούν τον άκρατο εγωισμό τους.
«Ου φονεύσεις» – σεβασμός στη ζωή και στην εικόνα του Θεού
Δεύτερον, για να γίνει κάποιος μέλος της Βασιλείας του Θεού δεν πρέπει να φονεύσει, διότι κάθε άνθρωπος είναι «κατ’ εικόνα Θεού». Σκοτώνοντας λοιπόν κάποιος τον συνάνθρωπό του, είναι σαν να στρέφεται εναντίον του ίδιου του Θεού.
Μορφή φόνου είναι και κάθε μορφή αδικίας: αδικία απέναντι στον Θεό, στον ίδιο μας τον εαυτό, στον συνάνθρωπό μας, αλλά και στο Περιβάλλον, όταν ζούμε χωρίς οικολογικό τρόπο ζωής και καταστρέφουμε την κτίση.
Στην πραγματικότητα, με τα κριτήρια της αιωνιότητας, ο φονιάς είναι σαν να σκοτώνει τον ίδιο του τον εαυτό, γιατί με τις αδικίες του και το έγκλημά του καταδικάζει ο ίδιος τον εαυτό του να παραμείνει μακριά από τον Θεό· μακριά δηλαδή από τον Παράδεισο και την αιώνια ζωή.
Γι’ αυτό ο Χριστός, επειδή θέλει όλοι μας να σωθούμε και να γίνουμε αιώνιοι κάτοικοι του Παραδείσου, μας καλεί να συγχωρούμε και να αγαπάμε ακόμη και τους εχθρούς μας. Με αυτόν τον, θα λέγαμε, προκλητικό τρόπο, μένουμε μακριά όχι μόνο από το ενδεχόμενο του φόνου, αλλά και από την αμαρτωλή σκέψη του αφανισμού του άλλου.
Μέσα από την οικολογική μας μετάνοια – για τις καταστροφές που έχουμε προκαλέσει στη Δημιουργία του Θεού – αρχίζουμε να ζούμε έναν νέο, οικολογικό τρόπο ζωής. Έναν τρόπο ζωής όπου δεν αδικούμε κανέναν και δεν μολύνουμε τον κόσμο μέσα στον οποίο ζούμε.
Μορφή φόνου είναι και η στάση των παιδιών που, με αγνώμονα τρόπο, εγκαταλείπουν τους γονείς τους – αυτούς που τα ευεργέτησαν – αφήνοντάς τους στο έλεος του Θεού, να πεθάνουν πριν από την ώρα τους. Είναι λυπηρό, γιατί δεν γνωρίζουν ότι υπάρχει και η Δικαιοσύνη του Θεού, η οποία επιτρέπει να γνωρίσουν τραγωδίες που δεν φαντάστηκαν ποτέ, σε αντίθεση με τα υπεύθυνα παιδιά που φροντίζουν με υπομονή και αγάπη τους ηλικιωμένους ή ασθενείς γονείς τους. Σε αυτά ο Θεός χαρίζει μεγάλες ευλογίες, που αντανακλούν και στα δικά τους παιδιά.
Τρίτον, για να κληρονομήσει κάποιος την αιώνια ζωή, πρέπει να έχει συνείδηση ότι τα πάντα ανήκουν στον Θεό. Μέσα από τα υλικά πράγματα που ο άνθρωπος ελέγχει ή κατέχει, του δίνεται η δυνατότητα, ως εντολοδόχος του Δημιουργού, με υπακοή στην εντολή της αγάπης, να τα διαχειρίζεται σωστά και τίμια για το καλό του ίδιου, της οικογένειάς του και των συνανθρώπων του που έχουν ανάγκη, ώστε να επιβιώνουν και να ζουν με αξιοπρέπεια.
Αντίθετα, όταν ο άνθρωπος δεν ακολουθεί αυτή τη θεία εντολή της άδολης αγάπης, της προσφοράς και της φιλανθρωπίας, τότε είναι σαν να γίνεται κλέφτης, και αναπόφευκτα οδηγεί τον εαυτό του στην απώλεια, δηλαδή στην κόλαση. Είναι σαν να κλέβουμε από τον Θεό, τον Δημιουργό των πάντων, όταν δεν βοηθούμε τους φτωχούς. Αυτή την αλήθεια τονίζουν με ιδιαίτερη έμφαση οι μεγάλοι Πατέρες της Εκκλησίας, όπως ο Μέγας Βασίλειος και ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος.
Τέταρτον, για να σωθεί κάποιος αιώνια, πρέπει κάθε στιγμή να είναι έτοιμος να υποστηρίζει το δίκαιο και να μην επιτρέπει ποτέ να αδικείται κανένας άνθρωπος. Εκεί όπου αυτό δεν συμβαίνει, ο άνθρωπος γίνεται πρόθυμος να πέσει στην αμαρτία της ψευδομαρτυρίας σε βάρος του συνανθρώπου του. Με αυτή τη στάση όχι μόνο αδικεί τον άλλον, αλλά ταυτόχρονα οδηγεί και τον εαυτό του στην κόλαση, δηλαδή στην αιώνια τιμωρία.
Πέμπτο, εκείνος που θέλει να σωθεί και να κληρονομήσει την αιώνια ζωή, πρέπει να τιμά και να σέβεται τους γονείς του. Γιατί πώς είναι δυνατόν να αποδειχθεί ότι κάποιος είναι άξιος του Παραδείσου, όταν αποδεικνύεται ανάξιος να δείξει έμπρακτα την αγάπη και την ευγνωμοσύνη του προς τα πρόσωπα εκείνα που έκαναν θυσίες για να τον μεγαλώσουν; Οι αχάριστοι δεν έχουν θέση στη Βασιλεία του Θεού.
Τονίζοντας ο Ιησούς ότι μόνο ο Θεός είναι καλός, μας στέλνει το μήνυμα ότι ο άνθρωπος μπορεί να γίνει καλός μόνο με την τήρηση των εντολών του Θεού. Με την τήρηση δηλαδή των εντολών Του, μπορούμε κι εμείς να γίνουμε κατά χάριν θεοί.
Ο Θεός τόσο πολύ αγάπησε τους ανθρώπους, ώστε έστειλε τον Υιό Του τον Μονογενή, για να έχουμε «ζωή αιώνιον», διδάσκοντάς μας να μετανοούμε για τα λάθη μας, διότι πλησιάζει η Βασιλεία των Ουρανών.
Όσοι πάλι τηρούμε στη ζωή μας τις εντολές του Θεού, ας συνεχίσουμε με επιμονή τον καλό αγώνα, με ταυτόχρονη και αδιάκοπη συμμετοχή μας στη λειτουργική ζωή της Εκκλησίας μας: με τον εκκλησιασμό μας, με τη συχνή και άξια προσέλευσή μας στο Μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας, και με την καθημερινή προσπάθειά μας – όπου κι αν βρισκόμαστε – να δίνουμε μαρτυρία Χριστού, δείχνοντας την αγάπη μας προς όλους τους ανθρώπους που έχουν την ανάγκη μας.
Αν όμως συμβαίνει, πάνω από την πίστη μας στον Θεό, να μας απασχολεί κάτι άλλο, όπως στην περίπτωση του σημερινού πλούσιου του Ευαγγελίου, που έγινε σκλάβος του πλούτου του, τότε ισχύει και για μας η προτροπή του Χριστού να αποδεσμευθούμε από ό,τι έγινε πάθος στη ζωή μας και να ακολουθήσουμε τον Χριστό.
Όπως δηλαδή ο Χριστός εργάστηκε και θυσιάστηκε για το δίκαιο, την αξιοπρέπεια και τελικά για τη σωτηρία του ανθρώπου, έτσι και εμείς καλούμαστε να Τον μιμηθούμε στη ζωή μας, έχοντάς Τον ως πρότυπό μας.
Με αφορμή τη σημερινή Ευαγγελική περικοπή, πρέπει να διευκρινίσουμε ότι ο πλούτος δεν είναι από μόνος του κάτι κακό, ώστε ο κάτοχός του να πηγαίνει αναγκαστικά στην κόλαση. Εκείνο που οδηγεί στην απώλεια είναι η κακή χρήση του πλούτου. Αντίθετα, η καλή χρήση του πλούτου οδηγεί στον Παράδεισο.
Ο πλούτος είναι μέρος της δημιουργίας του Θεού, η οποία στην Αγία Γραφή χαρακτηρίζεται «καλή λίαν». Έτσι, στη γνωστή παραβολή του φτωχού Λαζάρου και του άσπλαχνου πλουσίου, βλέπουμε τον Αβραάμ – έναν από τους πιο πλούσιους ανθρώπους της Παλαιάς Διαθήκης – να βρίσκεται στον Παράδεισο.
Όταν κάποιος είναι πλούσιος και δεν μπορεί ν’ ανταποκριθεί στις εντολές του Θεού και να μιμηθεί το παράδειγμα του Αβραάμ και του Ζακχαίου, που χρησιμοποίησαν τον πλούτο τους για τη σωτηρία των συνανθρώπων τους, τότε ο πλούτος του πλούσιου ανθρώπου γίνεται η αιτία της καταστροφής του.
Με τον τρόπο δηλαδή που χρησιμοποιεί κάποιος ό,τι έχει, φανερώνει είτε την κακία του είτε την αγάπη του. Στην περίπτωση του πλούσιου της σημερινής Ευαγγελικής περικοπής, έχουμε την αρνητική χρήση του πλούτου, όπου αποκαλύπτεται η απληστία του και η εξάρτησή του από τα υλικά αγαθά, και, κατά βάθος, ακόμη και η κακία του. Ταυτόχρονα, διαφαίνεται και ο κίνδυνος να χάσει την αιώνια ζωή.
Γι’ αυτό ο Χριστός τον προτρέπει να δείξει αγάπη μοιράζοντας τα πάντα στους φτωχούς ανθρώπους που έχουν ανάγκες, και ο ίδιος να Τον ακολουθήσει, να γίνει δηλαδή ένας από τους Αποστόλους Του. Εκείνος όμως, περίλυπος, αρνήθηκε τη μεγάλη τιμή που του πρότεινε ο Χριστός.
Σήμερα, σε τοπικό αλλά και παγκόσμιο επίπεδο, ζούμε το φαινόμενο της οικονομικής και οικολογικής κρίσης και των πολέμων. Γι’ αυτό γίνεται ακόμη πιο επίκαιρο το μήνυμα ότι όσοι μπορούμε οφείλουμε να βοηθούμε με αγάπη, καλοσύνη και γενναιοδωρία όσους στερούνται φαγητό, φάρμακα, εκπαίδευση, σπίτι και εργασία, και ιδιαίτερα τα άπορα και ορφανά παιδιά, που είναι και τα μεγάλα θύματα των δικών μας παραλήψεων και λαθών.
Η Εκκλησία, ως ο «παρατεινόμενος Χριστός εις τους αιώνας», απευθύνει το ίδιο μήνυμα και σε εμάς σήμερα: «Δικαιοσύνη μάθετε οι ενοικούντες επί της γης». Σε εμάς εναπόκειται, με τη χάρη του Θεού, να γίνουμε, αν θέλουμε, Απόστολοι του Χριστού. Η μαρτυρία του Χριστού ισχύει και σήμερα, γιατί «αυτά που για τους ανθρώπους είναι αδύνατα, για τον Θεό είναι δυνατά».
Να μη σταματήσουμε, σας παρακαλώ, να ενώνουμε τις προσευχές μας με τον Αλεξανδρινό μας Προκαθήμενο κ. Θεόδωρο Β΄, για τον τερματισμό των εμπόλεμων συρράξεων στην Ουκρανία και στη Μέση Ανατολή, καθώς και όπου αλλού υπάρχει βία και άδικος θάνατος αθώων ανθρώπων, ιδιαίτερα μικρών παιδιών.
Να προσευχόμαστε ώστε, με τον ειρηνικό διάλογο, να δίνονται λύσεις σε όλα τα προβλήματα, με κοινωνική αλληλεγγύη και σεβασμό στο Διεθνές Δίκαιο και στην προστασία των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, για την ειρηνική συνύπαρξη των λαών, την ενίσχυση της παγκόσμιας ασφάλειας και την προστασία του Περιβάλλοντος, καθώς και για τη συμμετοχή όλων μας στην αντιμετώπιση των προβλημάτων της Κλιματικής Αλλαγής, της φτώχειας, της μετανάστευσης και των προσφύγων.
