Άγιος Νεκτάριος ο θαυματουργός – Αφιέρωμα (Ε΄) στην “Κιβωτό της Ορθοδοξίας”

Με το πέρασμα των χρόνων στο Μοναστήρι της Αίγινας, το σώμα του Αγίου Νεκταρίου είχε πλέον ηττηθεί από την δια βίου απόλυτη επ᾽ αυτού κυριαρχία του πνεύματος. Συγκεκριμένα, ο Άγιος πάλευε επί χρόνια με την προστατίτιδα. Οι πόνοι γίνονταν εντονότεροι μέρα με τη μέρα και δυσκολευόταν να περπατήσει. Οι μοναχές τον συμβούλευαν να πάει σε νοσοκομείο.¹

Τελικά το δέχτηκε· ζήτησε, όμως, να τον συνοδεύσουν έως τη Μονή Χρυσολεοντίσσης για να προσκυνήσει τη θαυματουργή εικόνα της Παναγίας. Ανεβασμένος σε ένα γαϊδουράκι, πήγε να προσκυνήσει και να προσευχηθεί. Παρέμεινε εκεί για δεκαπέντε (15) μέρες μέσα σε κλίμα προσευχής, μελέτης, συγγραφής και ησυχίας. Προετοίμαζε τον εαυτό του για την επικείμενη συνάντηση με τον Δημιουργό, έχοντας προαισθανθεί ότι το τέλος του ήταν κοντά. Στον γυρισμό έπεσε σε μία μορφή έκστασης προσευχόμενος στον Κύριο. Έπειτα, με τη συνοδεία της μοναχής Ευφημίας, μπήκε στο πλοίο προς τον Πειραιά με τελικό προορισμό το “Αρεταίειο” Νοσοκομείο.

Στις 30/9/1920, με αφόρητους πόνους, υποβασταζόμενος από τη μοναχή Ευφημία ήλθε στο “Αρεταίειο”, όπου η φτωχική περιβολή του δεν θύμιζε τίποτα από την ένδοξη ζωή του. Ο υπάλληλος του Νοσοκομείου, που συμπλήρωσε τα χαρτιά για την είσοδό του, δεν πίστεψε την αδελφή Ευφημία ότι αυτό το γεροντάκι ήταν ένας σεβάσμιος Δεσπότης. Κυκλοφορούσε χωρίς εγκόλπιο, χωρίς χρυσό Σταυρό και με παντελή έλλειψη χρημάτων. Τότε η Ευφημία του εξήγησε υπομονετικά και σύντομα όλη την πορεία της ζωής του:

«Εδώ και αρκετά χρόνια», κατέληξε η μοναχή, «μονάζει στο Μοναστήρι της Αγίας Τριάδος στην Αίγινα που το έχτισε ο ίδιος. Αρρώστησε βαριά και, παρά τις αντιρρήσεις του, τον φέραμε εδώ».

Ο υπάλληλος εξεπλάγη και τον μετέφερε στα δωμάτια 3^ης κατηγορίας, που ήταν για τους απόρους. Οι γιατροί διέγνωσαν οξεία προστατίτιδα. Η ασθένεια είχε προχωρήσει πολύ, πράγμα που απέκλειε την εγχείρηση. Στις 8-9 Νοεμβρίου 1920 παρέδωσε το πνεύμα του γαλήνιος και προσευχόμενος.

Μόλις διαπιστώθηκε ο θάνατός του, το δωμάτιο το πλημμύρισε η γλυκιά ευωδία του μύρου. Την ίδια μυρωδιά ανέδιδε και το νεκρό σώμα. Οι νοσοκόμες με δέος και ευλάβεια έθαψαν τις γάζες που μοσχοβολούσαν στον κήπο, αντί να τις δώσουν να καταστραφούν στον κλίβανο.

Το πρώτο θαύμα μετά τον θάνατό του έγινε δίπλα στο κρεββάτι του. Τη στιγμή που έβγαζαν τα ρούχα του για να του φορέσουν καθαρά, ένα ρούχο ακούμπησε στο διπλανό κρεββάτι ενός παραλύτου, ο οποίος σηκώθηκε αμέσως και άρχισε να περπατάει. Όλοι είχαν μείνει άναυδοι με αυτά που συνέβαιναν.

Το δωμάτιο αυτό έκτοτε δεν χρησιμοποιήθηκε ως θάλαμος νοσηλείας, αλλά ως προσκύνημα, ως τόπος προσευχής υπέρ υγείας. Σήμερα είναι γεμάτο με εικόνες, τάματα κα αναθήματα υπέρ υγείας και προστασίας.

Το ιερό του σκήνωμα μεταφέρθηκε στην Αίγινα. Τον έθαψαν κάτω από το αγαπημένο του πεύκο στο προαύλιο της Μονής. Το σώμα του δεν έπαψε στιγμή να αναβλύζει μύρο και να ευωδιάζει.

Έξη (6) μήνες μετά, άνοιξαν το μνήμα για να τοποθετήσουν μία επιτύμβια στήλη, δωρεά της Ριζαρείου Σχολής. Ήταν ένα αφιέρωμα γραμμένο πάνω σε μάρμαρο, σε ομηρικό δακτυλικό εξάμετρο. Το μνήμα ανέδιδε ακόμα την ευωδία του μύρου. Το ίδιο συνέβη και ενάμιση χρόνο αργότερα, όπως επίσης κατά την εκταφή σε τρία (3) χρόνια. Η μυρωδιά ήταν πάντα εκεί.

Στα τριάντα (30) χρόνια από την κοίμηση του Αγίου Νεκταρίου, ο Μητροπολίτης Ύδρας Προκόπιος όρισε την ανακομιδή των λειψάνων του. Όλες οι φανερώσεις, τα θαύματα και ο αγγελικός του βίος οδήγησαν στην αγιοποίησή του με Πατριαρχική Συνοδική Πράξη από το Οικουμενικό Πατριαρχείο το 1961.

Η μνήμη του τιμάται την 3^η Σεπτεμβρίου, ημέρα ανακομιδής των λειψάνων του, και την 9^η Νοεμβρίου, ημέρα της κοιμήσεώς του.

Στο χώρο της παλαιάς, κατεστραμμένης Μονής υψώνονται σήμερα Ιερά Προσκυνήματα. Συγκεκριμένα υπάρχουν τρία (3) παρεκκλήσια. Τα δύο πρώτα είναι στο ίδιο επίπεδο. Στο πρώτο, φιλοτεχνημένο με τοιχογραφίες, προτάσσονται, σε ειδικά βάθρα, μέσα σε ασημένια σκεύη η Κάρα και το χέρι του Αγίου.

Το τρίτο παρεκκλήσιο, ένα επίπεδο πιο κάτω από τα δύο πρώτα, έχει σχήμα μιας μικρής εκκλησίας με τρούλλο. Ο εσωτερικός του χώρος καλύπτεται σχεδόν ολόκληρος από το μεγαλειώδες μαρμάρινο υπέργειο μνήμα του Αγίου Νεκταρίου. Οι πλάγιες πλευρές και η μαρμάρινη σκεπή του μνήματος είναι διακοσμημένες, επίσης, με μαρμάρινα ιερά σύμβολα.

Το παρεκκλήσιο με το μνήμα του Αγίου εξωτερικά είναι ακουμπισμένο στο αγαπημένο δένδρο του Αγίου, όπου ετάφη για πρώτη φορά. Επάνω στο δένδρο αυτό είναι αναρτημένη μία πινακίδα, στην οποία είναι γραμμένο το εξής κείμενο: «“Ο ΠΕΥΚΟΣ ΤΟΥ ΤΑΦΟΥ”. Κατόπιν θείας ελλάμψεως (ο πεύκος) εφυτεύθη υπό της Μοναχής Αναστασίας, ήτις, κατά την φύτευσιν του Πεύκου το 1905 ήκουσε ευκρινώς φωνήν επαναλαμβάνουσαν “άφησε τόπον δι᾽ ένα τάφον…”».

Κάτω από αυτό το κείμενο προστίθεται ότι ο Άγιος αγαπούσε πολύ αυτό το “δενδρίλιον” και τον έβλεπαν συχνά να το αγκαλιάζει. Εκτιμούμε ότι ένα μέρος της αγάπης του μπορεί να οφειλόταν στο γεγονός ότι το όνομα της μοναχής, η οποία το φύτεψε, ήταν Αναστασία, όπως Αναστάσιος ήταν και το βαφτιστικό όνομα του Αγίου.

Στον χώρο αυτόν της παλαιάς, κατεστραμμένης από τους Βαυαρούς Μονής, είναι και το κελλί του Αγίου Νεκταρίου, όπου φυλάσσεται η κλίνη του, τα άνετα καθίσματα στα οποία κάθονταν οι επίλεκτοι καλεσμένοι του, πολλές εικόνες και άλλα προσωπικά του αντικείμενα.² Πέρα από τον ιερό αυτό χώρο υψώνεται ο πελώριος Ιερός Ναός της Μονής της Αγίας Τριάδος.³

Τα θαύματα

Τα θαύματα ή “σημεία”, όπως τα ονομάζει ο Ευαγγελιστής Ιωάννης, είναι πολλά. Τα πιο εντυπωσιακά έχουν επισυμβεί μετά την κοίμηση του Αγίου Νεκταρίου. Μετά την κοίμησή του ενώθηκε με τον Θεό, άφθαρτος στην αιώνια και ισόθεη ζωή. Θεράπευσε πλήθος απελπισμένων ανθρώπων που νοσούσαν στην ψυχή ή στο σώμα.

Το πρώτο του θαύμα, μόλις πάτησε το πόδι του στην Αίγινα, ήταν η θεραπεία ενός νέου, ο οποίος σε έξαλλη κατάσταση, ως δαιμονισμένος, έλεγε ότι «έρχεται ο δεσπότης από τη Ριζάρειο για να σώσει το νησί μας, να κτίσει εκκλησίες και το πιο μεγάλο μοναστήρι». Μάλλον ο δαίμονας μέσα του ήθελε να χλευάσει το έργο του Αγίου. Ο Άγ. Νεκτάριος, μόλις είχε αποβιβασθεί από το πλοίο, πλησίασε τον νεαρό, ακούμπησε την αρχιερατική του ράβδο στα χείλη του και είπε: «Πνεύμα του Πύθωνος, πονηρόν και ακάθαρτον, σε επιτάσσω εν ονόματι του Χριστού του Εσταυρωμένου, να εξέλθεις από τον νέον τούτον». Λίγες στιγμές αργότερα ο νέος συνήλθε. Απομακρύνθηκε γεμάτος ευγνωμοσύνη που είχε γλυτώσει από το κακό.

Ο χώρος δεν μας επιτρέπει να αναφερθούμε στα αμέτρητα θαύματα που έχουν συντελεσθεί και καταγραφεί, ούτε να ξεχωρίσουμε ορισμένα αντί άλλων. Τα θαύματα είναι θαύματα, μικρά ή μεγάλα. Θα κάνουμε μία μόνο εξαίρεση για ένα θαύμα που αφορά ένα ολόκληρο χωριό της Ορθόδοξης Ρουμανίας.

Το 2009, σε ένα χωριό της Ρουμανίας ο ιερέας της εκκλησίας κοιμήθηκε σε βαθιά γεράματα. Για αρκετό καιρό, παρά τις παρακλήσεις των κατοίκων του χωριού, το Πατριαρχείο δεν έστελνε άλλον ιερέα. Ίσως δεν δεχόταν κανείς να πάει στη Ρουμανία. Μία μέρα βρέθηκε μπροστά στην εκκλησία ένας ρασοφόρος, λέγοντας ότι εκπληρώθηκε το θέλημά τους. Αμέσως άρχισε να εκτελεί τα καθήκοντά του, γιατί ήταν πολλά τα μυστήρια που έπρεπε να γίνουν. Πριν απ᾽ όλα ο ιερέας πήγε στο νεκροταφείο και φρόντισε να βρουν γαλήνη οι ψυχές αυτών που είχαν πεθάνει. Μετά προχώρησε σε μαζικό βάπτισμα όλων των αβάπτιστων παιδιών και τέλεσε τους γάμους ανύπαντρων ζευγαριών. Λειτουργούσε καθημερινά και τις Κυριακές, οπότε μπορούσαν οι πιστοί να κοινωνήσουν.

Όμως μία μέρα, ο ιερέας κάλεσε τους πιστούς στο προαύλιο της εκκλησίας και τους είπε ότι είχε ολοκληρώσει την αποστολή του και έπρεπε να φύγει. Η απόφασή του ήταν αμετάκλητη, παρά τις παρακλήσεις των πιστών, οι οποίοι τελικά τον αποχαιρέτησαν ευχαριστώντας τον θερμά.

Ωστόσο ο Πρόεδρος του χωριού έστειλε μία επιστολή στον Πατριάρχη ευχαριστώντας τον και παρακαλώντας να τους στείλει άλλον ιερέα. Ο Πατριάρχης παραξενεύτηκε και ζήτησε τα έγγραφα που υπογράφονται σε κάθε μυστήριο. Ο Πρόεδρος του εξήγησε ότι παρ᾽ όλο που όλα τα έγγραφα ήταν γραμμένα στα ρουμάνικα, η υπογραφή ήταν σε άλλη γλώσσα. Ασφαλώς αφού η υπογραφή, παντού η ίδια, ήταν: «Νεκτάριος, Επίσκοπος Πενταπόλεως». Όλοι στο Πατριαρχείο σταυροκοπήθηκαν και φρόντισαν να σταλεί αμέσως ιερέας. Μέχρι σήμερα, στις 9 Νοεμβρίου, πλήθη Ρουμάνων και άλλων Βαλκανίων έρχονται στην Αίγινα για να προσκυνήσουν τα ιερά λείψανα του Αγίου. Άλλωστε, πλήθος κόσμου γεμίζει τη μεγάλη εκκλησία της Μονής της Αγίας Τριάδος, όπου επίσης υπάρχουν λείψανα του Αγίου.

Ο Άγιος Νεκτάριος φρόντισε στις «Διδαχές» του να υπάρχουν και να αναλύονται σε απλή γλώσσα, προσιτή στον καθένα, όλες οι αρετές και οι κακίες που χαρακτηρίζουν τους ανθρώπους.

Ο Άγιος Νεκτάριος είναι ζωντανός. Στα μετά την κοίμησή του θαύματα φρόντιζε πολύ συχνά να παρουσιάζεται ζωντανός. Γι᾽ αυτό εκτιμούμε ότι και μετά την κοίμησή του υπάρχει με τα ίδια συναισθήματα και στόχους, οι οποίοι τον ωθούσαν πάντοτε στο να βοηθάει τους πάντες και μάλιστα τους καρκινοπαθείς. Ας έχουμε όλοι την ευλογία του.

Γένοιτο!

Τα απολυτίκια του Αγίου Νεκταρίου

1. Συληβρίας τον γόνον / και Αιγίνης τον έφορον, / τον εσχάτοις χρόνοις φανέντα, / αρετής φίλον γνήσιον, / Νεκτάριον τιμήσωμεν πιστοί, / ως ένθεον θεράποντα Χριστού· / αναβλύζεις γαρ ιάσεις παντοδαπάς, / τοις ευλαβώς κραυγάζουσι· / δόξα τω σε δοξάσαντι Χριστώ, / δόξα τω σε θαυμαστώσαντι, / δόξα τω ενεργούντι δια σου πάσιν ιάματα.

*

2. Της Αιγίνης προστάτην, / Πενταπόλεως Πρόεδρον και θαυματουργόν / σε τιμώμεν ιεράρχα Νεκτάριε· / ως έχων παρρησίαν προς Χριστόν, / ικέτευε αεί υπέρ ημών, / των τελούντων σου την μνήμην, / αμαρτημάτων δούναι την συγχώρησιν· / πάντες γαρ προστάτην προς Θεόν / οι δούλοι σου γινώσκομεν, / και ρύστην εν ταις νόσοις / πλουτούμεν υπέμαρχον.

Αμήν!

Υποσημειώσεις

1. Η περιγραφή του τέλους του Αγίου Νεκταρίου είναι από το βιβλίο της συγγραφέως κας Θεανούς-Δήμητρας Μανδέλα, «Άγιος Νεκτάριος, τα θαύματα και οι θεραπείες· βιογραφία, διδαχές, εκκλησίες», εκδ. Καλοκάθη, Αθήνα 2020 (έκδοση ειδική για την εφημερίδα «Κιβωτός της Ορθοδοξίας»).
2. Η περιγραφή, μετά φωτογραφιών, των τριών (3) παρεκκλησίων και του κελλιού του Αγίου προέρχεται από προσκυνητή.

Από τον χώρο της παλαιάς Μονής, όπου ευρίσκονται τα τρία (3) παρεκκλήσια και το κελλί του Αγίου Νεκταρίου, ξεκινάει ένα μονοπάτι που φθάνει ψηλά στο βουνό, όπου ευρίσκεται η Μονή της Χρυσολεοντίσσης, με τη θαυματουργή Εικόνα της Παναγίας, όπου προσευχήθηκε επί 15 ημέρες ο Άγιος Νεκτάριος, πριν εισέλθει στο “Αρεταίειο” Νοσοκομείο.

3. Ο μεγάλος αυτός Ναός φιλοξενεί το πλήθος των προσκυνητών του Αγίου Νεκταρίου Ελλήνων και ξένων, κυρίως Ρουμάνων, κατά το χειμωνιάτικο προσκύνημα της 9^ης Νοεμβρίου. Σ᾽ αυτόν τον Ιερό Ναό υπάρχει επίσης ασημένια λάρνακα με ιερά λείψανα του Αγίου.